1/11/16

Λαϊκισμός, ο βολικός αντίπαλος του κατεστημένου

Συντάκτης  Κ Π Βλαχοδήμος

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι λαϊκίστικές τάσεις είναι παρούσες σε όλες τις κοινωνίες, προέρχονται κυρίως από τα άκρα  και ευδοκιμούν σε περιόδους εντάσεων όπως αυτή που  διανύει η Ελλάδα τα τελευταία οκτώ χρόνια.
Κύρια χαρακτηριστικά των τάσεων αυτών, επιδίωξη κατάληψης εξουσίας για οφέλη μειονοτήτων, απουσία ηθικών φραγμών, τάσεις αυταρχισμού και κατάργησης δημοκρατικών αρχών, αλλά και έλλειψη εμπειρίας διακυβέρνησης.
Λαϊκισμός ευδοκιμεί σε περιόδους εθνικών εντάσεων, οικονομικής χρεωκοπίας η κοινωνικής αποσύνθεσης, νοσταλγίας για το παρελθόν και φόβου για το μέλλον. Περιόδους που το ηγετικό κατεστημένο μιας κοινωνίας απειλείται  αλλά αμύνεται σθεναρά χωρίς όμως να αναδεικνύει  υγιείς δυνάμεις ανανέωσης του.
Η διαδικασία που ακολουθεί ο λαϊκισμός για να προβληθεί και ευκαιριακά να επιβληθεί εκμεταλλεύεται ευπαθείς ομάδες με χαρακτηριστικά ακραίας καταπόνησης από τις οικονομικές κυρίως εξελίξεις, περιορισμένη μόρφωση για σωστή εκτίμηση των γεγονότων και πολιτισμικά χαρακτηριστικά με τα οποία εύκολα παρασύρονται από φήμες και συνωμοσιολογία.
¨Όλα αυτά μαζί είναι προφανή αυτήν την περίοδο που η Ελλάδα διανύει σήμερα, με σημαντική διαφοροποίηση από αξιόλογα λαϊκίστικά κινήματα σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, την προέλευση τους από ριζοσπαστικά αριστερά η φασιστικά δεξιά άκρα. Κατά συνέπεια, παρατηρητές των γεγονότων  εστιάζουν την προσοχή τους σ αυτές τις λαϊκίστικές δυνάμεις προσπαθώντας τα αναλύσουν τις εξελίξεις.
Εν τούτοις άλλες διεργασίες αρχίζουν να φωτίζουν ενδιαφέρουσες πτυχές που μας κάνουν να στρέψουμε την προσοχή μας και σε άλλη κατεύθυνση. Και τούτο καθώς ορισμένες αρχικά ριζοσπαστικές λαϊκίστικές δυνάμεις μεταλλάσσονται σε μέρος του παραδοσιακού κατεστημένου στα αχνάρια της εμπειρίας του ΠΑΣΟΚ. Γίνονται δηλαδή φορείς ανανέωσης με δυναμικό χειρίστης ποιότητας για τα συμφέροντα του κοινωνικού συνόλου. Το πράττουν γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων τους τις εξαγγελίες με τις οποίες παρέσυραν προς το μέρος τους μάζες, τις όποιες τώρα εγκαταλείπουν.
Αυτή η άλλη κατεύθυνση που πρέπει να στρέψει κανείς το βλέμμα είναι προς την συντεχνιακή δομή του παραδοσιακού ηγετικού κατεστημένου που έχει μέσα του σε σύμπραξη τις πολιτικές ελίτ, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις του δημόσιου τομέα με τις παραφυάδες τους, την τρεφόμενη από το κράτος παρασιτική επιχειρηματική ηγεσία, τον εξαγορασμένο πνευματικό κόσμο και τα παραδοσιακά Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης.
Μια ουσιαστική παρατήρηση των εξελίξεων σ αυτόν τον χώρο υπαγορεύει κάτι τέτοιο. Το κατεστημένο είναι το μέρος της κοινωνίας που έχει στην ουσία κρατηθεί ανέπαφο από την λαίλαπα της οικονομικής και κοινωνικής καταστροφής που έφερε τους ανέργους του ιδιωτικού τομέα κοντά στο ενάμιση εκατομμύριο και τα συσσίτια των εκκλησιών. Κρατώντας αρραγή την συνοχή του και χωρίς άμεση ουσιαστική  απειλή ενεργεί απέναντι στα συμφέροντα του συνόλου.
Κατ’ αρχήν αφήνει τις λαϊκίστικές τάσεις να εξουθενωθούν καταστρέφοντας ότι έχει απομείνει από τον δημιουργικό ιστό και το μέλλον στον βωμό καταχρεωμένων ιδεολογιών και παντελούς άγνοιας διαχείρισης του κράτους.  Με τις ευλογίες των ξένων, τους επιτρέπει αλλαγές στο κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο λειτουργίας της κοινωνίας που το ίδιο, απέναντι στο πολιτικό κόστος,  δεν θα τολμούσε. Παράλληλα  εμποδίζει υγιείς πολιτικές δυνάμεις, έξω από τους δοκιμαστικούς σωλήνες των κομμάτων, να αναδειχτούν αναμένοντας την στιγμή που η εξουσία θα επανέλθει στις αγκάλες του. Είναι πεπεισμένο ότι όλα θα είναι όπως πριν την στιγμή της κατάρρευσης που αυτό επέφερε.
Αν οι εξελίξεις οδηγήσουν την κοινωνία σε αυτό το αποτέλεσμα, το οποίο φαίνεται πιθανόν, η νεοελληνική ιστορία απλώς θα συμπληρώσει άλλον ένα φαύλο κύκλο από τους πολλούς που συνέβησαν τα περίπου διακόσια χρόνια της. Η χώρα θα παραμείνει στο τέλμα της νέο=οθωμανικής της μοίρας στέλνοντας στα ξένα ότι αξιόλογο γεννάει, καθώς ο κόσμος γύρω της θα προχωρεί ταχύτατα προς το μέλλον.
Με ένα εκπαιδευτικό σύστημα - που μόρφωσε τον μέσο πολίτη του σήμερα με μια πολιτική ωριμότητα τις συνέπειες της οποίας υποφέρουμε - να πηγαίνει προς το χειρότερο, η πραγματικότητα φαντάζει δραματική.
Χωρίς ριζικές αλλαγές στο σύστημα μόρφωσης των πολιτών, η οθωμανική δομή αλληλεξάρτησης, που είναι η ρίζα του κακού, θα μείνει ανέπαφη.  Κάτι τέτοιο όμως  απαιτεί ορίζοντα γενιάς και φωτισμένους πνευματικούς ηγέτες που δεν φαίνονται. Έτσι είναι μάταιο, στην παρούσα συγκυρία, να εκφράσει κανείς έστω και αχτίδες ελπίδας για το πώς η Ελλάδα μπορεί να ξεφύγει από μια νέα κατάρρευση.

ΚΠΒ

 

 

 

9/8/16

Απελπισμένη κοινωνία

Συντάκτης Κ.Π.Βλαχοδήμος

Βαριά κουβέντα. Λες να είναι και αλήθεια;
Μέσα ενημέρωσης όλων των αποχρώσεων και τεχνολογικής υποδομής την βομβαρδίζουν χρόνια τώρα με καταθλιπτικά μηνύματα. Πίσω τους εξελίσσεται μια πολιτική πραγματικότητα που τα υποστηρίζει. Στατιστικά στοιχεία για την συνοχή της, το πολιτικό σύστημα και την οικονομία δεν είναι μόνον αρνητικά αλλά και ασαφή, αφήνοντας την φαντασία να οργιάσει με σενάρια κινδυνολογίας. Και γίνονται ακόμη περισσότερο όταν τα συγκρίνουμε με αυτά γειτονικών χωρών.
Αυτό είναι το περιβάλλον που ζει η Νεοελληνική κοινωνία σήμερα και οι δυνάμεις που το έχτισαν και το συντηρούν για ιδιοτελείς λόγους κομματικούς, συντεχνιακούς και ιδεολογικούς συνεχίζουν ακατάπαυστα να δουλεύουν γι’ αυτό. Και επιβεβαιώνει τις Κασσάνδρες για το μέλλον. Τα κόμματα για την επιβίωση τους, οι κάθε λογής συντεχνίες για την διατήρηση των συγκριτικών τους πλεονεκτημάτων απέναντι στο σύνολο και το χειρότερο, παρωχημένες ιδεολογίες απέναντι σ έναν κόσμο που τις προσπέρασε, αφαιρούν όλο και ποιο πολύ από τον ορίζοντα ελπίδας.
Κάποιοι θα έλεγαν ότι η κοινωνία μας έχει δυνατές βάσεις και δυναμικό επιβίωσης, έχει περάσει χειρότερα και επανήλθε. Παρέμεινε Νεοελληνική. Περιγράφουν τον άνετο τρόπο ζωής σε περιοχές της χώρας  όπου λες και τα γεγονότα δεν τις αφορούν. Εξακολουθούν να ζουν το όνειρο της Ολυμπιάδας. Επιμένουν στο “λεφτά υπάρχουν”. Ξέχασαν όμως να επισκεφτούν την υπόλοιπη χώρα όπου η πενία έχει περάσει από τα συσσίτια  των εκκλησιών.
Δυστυχώς οι Κασσανδρες δεν διακρίνουν σε αυτήν την συγκυρία δυνάμεις με προτεραιότητα την ταυτότητα και το συμφέρον της κοινωνίας πάνω από όλα τα άλλα. Αντίθετα, υπό την επήρεια εξωτερικών αλλά κυρίως εσωτερικών απειλών στην συνοχή της,  διακρίνουν συμπτώματα δυναμικής αλλοίωσης των χαρακτηριστικών που θα την κάνουν τελείως αγνώριστη, ξεκομμένη από την ιστορία της. Κάνεις δεν πολεμάει για την επιβίωση της σαν εθνική συνέχεια με όλες τις επιρροές πάνω της που έφερε η ιστορία. Καταλήξαμε όλοι για την πάρτι μας. Ο απλός πολίτης, με το σχολείο που πέρασε τα τελευταία σαράντα χρόνια που τον ευνούχισε πολιτικά , δεν διανοείται καν ότι αξίζει να θυσιάσει κάτι εθελοντικά, έστω και λίγο, για το κοινωνικό συμφέρον. Δεν βλέπει τι πλεονεκτήματα μπορεί να του αποκομίσει. Είναι πεπεισμένος ότι θα κατασπαταλειστεί σε αλλότρια από μια αναξιόπιστη ηγεσία.
Δεν ασχολείται πλέον με το αν θα είναι Έλληνας η “παγκοσμιοποιημένος” πολίτης με ότι σημαίνει αυτό. Ξέρει ότι σε κάθε νέα εκλογική αναμέτρηση θα έχει να διαλέξει τις λιγότερο κακές λαϊκίστικές υποσχέσεις. Το θεωρεί αδιανόητο  να αρνηθεί όλους τους κομματικούς σχηματισμούς για να ανοίξει το δρόμο σε επόμενη φάση σε νέες δυνάμεις. Λίγους ενοχλεί ότι η χώρα έχει απωλέσει τη εθνική της κυριαρχία για τις επόμενες γενιές.
Και το χειρότερο, υπό αυτές τις συνθήκες, είμαστε μία κοινωνία, μαραζωμένη αιμορραγώντας ότι καλύτερο έχουμε σαν μετανάστες σε άλλες χώρες,  χωρίς ηγέτες έτοιμους να συγκρουστούν με την εδραιωμένη ελίτ και να μας οδηγήσουν προς ένα καλύτερο μέλλον σαν σύνολο.
Μπορεί λοιπόν τελικά να είμαστε μια απελπισμένη κοινωνία, σε βαθύ λήθαργο εθνικής απραξίας, που μας οδηγεί σταθερά σε ένα μέλλον όταν τα παιδιά μας θα επικοινωνούν με άλλους κανόνες και πιθανόν σε μια άλλη γλώσσα, διεθνή η γειτονική.
Θα έλεγε κανείς ότι το ζητούμενο, αν υπάρχει,  είναι και σχεδόν αδύνατον. “Ανάδειξη και λαϊκή στήριξη εθνικών ηγετών που θα γεννήσουν ελπίδα και μόνον αυτό”. Το πρόβλημα της κοινωνίας δεν είναι πρωτίστως πολιτικό η οικονομικό, είναι πρόβλημα κοινωνικής ταυτότητας και συνοχής. Εξ ου και το οξύμωρων αφού οι πολίτες έχουν το δυναμικό και τα προσόντα να συνεισφέρουν αλλά μαραζώνουν χωρίς συνεκτικό εθνικό όραμα.
Θυσίες λοιπόν στον Θεό της Ελλάδος …. και πρόσκληση και πρόκληση για την νεολαία μας;

 

28/7/16

Δημόσιος διάλογος για το Σύνταγμα

Συντάκτης  Κ.Π.Βλαχοδήμος


Σαν απλός πολίτης που ενδιαφέρεται έντονα για ο μέλλον της πατρίδας μου, διαβάζοντας το κείμενο της παρουσίασης του πρωθυπουργού και τα πρώτα σχόλια το Ε. Βενιζέλου σχετικά με το αντικείμενο, ένοιωσα απογοήτευση και ανησυχία.
Οι δύο απόψεις αντανακλούν τις προθέσεις των παρατάξεων τους  να κάνουν αυτό που διατυμπανίζουν σαν δημόσιο διάλογο, για το σοβαρότερο θέμα που πρέπει να απασχολεί την Νεοελληνική κοινωνία σήμερα, αντικείμενο σύγκρουσης και συνδιαλλαγής των πολιτικών και ιδεολογικών δυνάμεων του κατεστημένου. Και προσπαθούν να το κάνουν  κρατώντας άτομα σαν εμένα σε σύγχυση γύρω από το τεχνικό υπόβαθρο των άρθρων ενός εξαιρετικά πολύπλοκου και πυκνογραμμένου ολοκληρωμένου  νομικού συγγράμματος.

27/4/16

Ο βούρκος και το όραμα της κοινωνίας

Συντάκτης Κ.Π.Βλαχοδήμος

Πολλοί παρατηρητές των Ελληνικών πραγμάτων χαρακτηρίζουν την κοινωνία σαν βούρκο εξαντλημένης απάθειας. Τα άτομα, στη μεγάλη τους πλειοψηφία,  έχουν αποκοπεί από το σώμα της  και ενεργούν πάνω στην αρχή, “ο σώζον εαυτόν σωθήτω”. Ακόμη και η όποια συντεχνιακή συμμετοχή τους είναι περιστασιακή, οδηγούμενη από αυτήν την αρχή. Τα τελευταία κύτταρα κοινωνικής συνοχής εξαϋλώνονται. Αυτό είναι μια διαπίστωση που πονάει αλλά δύσκολο να διαφωνήσει κανείς.
Τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίστηκε μια τέτοια πραγματικότητα είναι γνωστά. Μια μετά-οθωμανική κοινωνία που πάνω της στηρίχτηκαν λαϊκίστικα κινήματα, με στρεβλωμένο παραπειστικό σοσιαλιστικό προσωπείο με το οποίο εξασφάλισαν την νομή της εξουσίας, ουσιαστικά αδιασάλευτη, καταλαμβάνοντας πλήρως τον κρατικό μηχανισμό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι πολίτες, παρόλο ότι τρέφουν την ελπίδα ότι θα βρεθούν άνθρωποι που θα εμπιστευθούν να τους ξαναδώσουν ελπίδα, έχουν μορφωθεί να κάνουν αυτό που κάνουν σήμερα. Πείρε μισό αιώνα για να καταστραφεί ο κοινωνικός ιστός, που υπήρχε όποιος και αν ήταν πριν. Κάθε προσπάθεια για αναστροφή θέλει χρόνια και δεν αφορά στα καταστροφικά τρέχοντα γεγονότα. Χρειάζεται να βγουν νέοι άνθρωποι-μέλη της με διαφορετική μόρφωση για να γίνει η κοινωνία βιώσιμη.

Το οξύμωρο προβάλλει. Πως μια κοινωνία σε τέτοια κατάρρευση μπορεί να γεννήσει τέτοιους πολίτες, να αναγεννηθεί η ίδια; Υπάρχει περίπτωση να κινητοποιηθούν άτομα της που πιστεύουν στην ανάγκη διάσωσης της και μπορούν να ξαναδώσουν την ελπίδα; Να βάλλουν την χώρα σε ελεγχόμενη πορεία και όχι θύμα ανεξέλεγκτων γεγονότων;
Ο γράφων πιστεύει ότι ο ρόλος αυτός ανήκει αποκλειστικά στον πνευματικό κόσμο. Από τους συγγραφείς και τους ποιητές, τους ζωγράφους και τους γλύπτες, στους ηθοποιούς και τραγουδιστές αλλά και τους δημοσιογράφους και μερικούς πολιτικούς. Δεν είναι πολλοί από αυτούς οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν αλλά ευτυχώς υπάρχουν. Είναι άνθρωποι που αγαπούν την γενέτειρα τους, νοιώθουν την υποχρέωση, ξεπερνώντας κάθε ιδεολογική τους προέλευση και προσωπικές φιλοδοξίες, να συμμετάσχουν στην ανασύσταση  του κοινωνικού ιστού της και έχουν την δύναμη να σηκωθούν πάνω από τον βούρκο και να δουν τις πραγματικές αγκυλώσεις.

Η πρόκληση κόβει την αναπνοή. Απαιτεί ένα όραμα με αξιόπιστη ταυτότητα που ενστερνίζεται η πλειονότητα των μελών της. Αλλά προσπελάσιμο από μια κοινωνία με την σημερινή πραγματικότητα. Εν τούτοις, δεδομένης της εναλλακτικής πλήρους κατάρρευσης είναι ότι μένει για να προσπαθήσει κανείς.
Τέτοιο όραμα μπορεί να θεωρηθεί σαν ένα ολοστρόγγυλο κρεμμύδι. Έχει πυρήνα, τρυφερό και γενεσιουργό  και σωρεία από επικαλυπτόμενα  επιστρώματα. Ο πυρήνας  αφορά την ουσιαστική διάσταση της ταυτότητας και το ίδιο το όνομα της κοινωνίας. Μπορεί να φαίνεται  αυτονόητη αλλά να αποδειχτεί και η ποιο δύσκολη να ορισθεί και να ενστερνιστεί από τα άτομα. Να αποδειχτεί η κύρια αιτία  που προκαλεί την απόλυτη σύγχυση και παρούσα κατάρρευση. Είναι το όραμα μια “Ελληνική” κοινωνία, όπως την λιβανίζουμε συχνά,  και δεδομένων πραγματικών στοιχείων, γιατί είναι Ελληνική; Έχει αρκετά ισχυρή εθνική συνέχεια ικανή να πείσει τα άτομα που την απαρτίζουν να την ενστερνιστούν; Μήπως είναι η μεταλλάσσεται σε κάτι άλλο που πρέπει να οριστεί; Ακολουθούν οι φλούδες του οράματος. Είναι μέλος μιας ομάδας κοινωνιών με κοινές επιδιώξεις και ποιες; Είναι μια κοινωνία που πιστεύει στην δημοκρατία και στις κλασσικές αρχές της; Είναι μια κοινωνία που επιβραβεύει την άμιλλα και την αριστεία; Είναι μια κοινωνία Ορθόδοξη, Χριστιανική, πολύ-θρησκευτική η λαϊκή; Είναι πολυπολιτισμική; Ιδεολογικές επικαλύψεις που θα συσκότιζαν το όραμα να μην περιληφθούν αλλά να αφεθούν για λειτουργικές διαδικασίες της.
 
Πρέπει λοιπόν αυτά τα λιγοστά μέλη του πνευματικού κόσμου, που υπάρχουν, να κινητοποιηθούν, να συντονιστούν, να βγουν από την αφάνεια για το αντικείμενο, να συζητήσουν δημοσία, να δείξουν ότι όλοι διατίθενται για την σωτηρία της κοινωνίας, να δημιουργήσουν και να κοινωνήσουν αυτό το όραμα. Να παρασύρουν και μας τους υπόλοιπους απλούς εθελοντές να συνδράμομε. Είναι ιστορικό χρέος τους, πέρα από πρόσκαιρες απογοητεύσεις και προσωπικές έριδες. Δεν υπάρχει εναλλακτική. Μεγάλο μέρος της ελπίδας για τον απλό πολίτη είναι αυτή τους η σύμπνοια να συμμετάσχουν στην δημιουργία του οράματος. Γι’ αυτό εύχεται και προσμένει.

Για την σωτηρία της πατρίδας, μόνον ένα τέτοιο όραμα θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα μιας μακροχρόνιας πολιτικής για το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Να καθοδηγήσει ολόκληρο το εκπαιδευτικό οικοδόμημα από την βάση μέχρι την κορυφή στην αποστολή του να μορφώσει νέες γενιές για την  επίτευξή του. Το αντικείμενο είναι υπαρξιακό για την κοινωνία και δεν πρέπει να διαστρεβλώνεται από ξεπερασμένες ιδεολογικές αγκυλώσεις όπως επιχειρήθηκε τόσο συχνά και μάλιστα στον κόσμο του 21ου αιώνα.
Για όσους από μας, που πονάει η τύχη της πατρίδας, ενδιαφέρει η εξεύρεση κάποιου τρόπου να σταματήσει αυτός ο κατήφορος, είναι ουσιώδες να αποδεχτούμε αυτήν πραγματικότητα. Είναι η μόνη σταθερή αρχή από την οποία μπορεί να ξεκινήσει οποιαδήποτε προσπάθεια να σταματήσει ο κατήφορος. Πρέπει όλοι να βοηθήσουμε να ξαναχτιστεί η ελπίδα.

 

Αρχειοθήκη ιστολογίου