21/3/14

ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗΣ ΦΡΙΚΗΣ;


Συντλακτης  Θεοδόσης Θεοδοσόπουλος,  Δημοσιογράφος-Σκηνοθέτης
Διάβασα το κείμενο του κ. Γ. Ε. Σέκερη "ΟΥΚΡΑΝΙΑ: ΑΠΕΙΛΗ ΜΙΝΙ-ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ;", όπως επίσης και τα με το ίδιο θέμα κείμενα των κ.κ. Μπρεζίνσκι και Κίσινγκερ, τα οποία αποφεύγουν κάθε συσχέτιση ή έστω μία απλή αναφορά σε παρόμοια με τα σημερινά γεγονότα του 19ου αιώνα. Αναφέρομαι βέβαια στον Πόλεμο της Κριμαίας (1853-1856), ο οποίος έφερε αντιμέτωπους την τότε τσαρική Ρωσία από τη μία πλευρά και από την άλλη πλευρά την οθωμανική Τουρκία και το σύνολο των τότε Μεγάλων Δυνάμεων της Δύσης: Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία κλπ.. Η αιτία που οδήγησε σε αυτόν τον επιμελώς ‘λησμονημένο’ στις ημέρες μας πόλεμο – ο οποίος διάρκεσε τέσσερα σχεδόν χρόνια και κόστισε τη ζωή σε περίπου 500.000 ψυχές – ήταν ταυτόσημη με εκείνη της σημερινής κρίσης: Ποιος τελικά θα έχει τον στρατιωτικό έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας και των Δαρδανελίων!



Τότε, η καταρρέουσα Οθωμανική αυτοκρατορία έλεγχε τα εδάφη των παραδουνάβιων περιοχών της Μαύρης Θάλασσας, κυρίως εκείνων, που ανήκουν σήμερα στις Βουλγαρία και Ρουμανία. Η Ρωσική αυτοκρατορία πάλι – με πρόσχημα την προστασία των εκεί χριστιανικών πληθυσμών – ανυπομονούσε να επεκτείνει την πολιτική της επιρροή και την στρατιωτική της παρουσία σε εκείνες ακριβώς τις περιοχές, να εκδιώξει τους Οθωμανούς από τα ευρωπαϊκά εδάφη και να αποκτήσει ελεύθερη διάβαση του ναυτικού της προς μία ‘ζεστή’ θάλασσα, τη Μεσόγειο. Η πραγμάτωση των ρωσικών φιλοδοξιών βασιζόταν στις στρατιωτικές δυνάμεις, που διέθετε η Ρωσία στην Κριμαία εκείνη την εποχή.
Τώρα, ο έλεγχος των άνω παραδουνάβιων εδαφών – της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας – έχει περιέλθει στο ΝΑΤΟ. Επιπλέον δε φιλοξενούν αυτές οι χώρες αεροπορικές, ναυτικές και χερσαίες δυνάμεις των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται κάποιες χιλιάδες πεζοναυτών, αιχμή του επιθετικού δόρατος των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (βλ. Task Force-East). Ο δυνητικός αντίπαλος/εχθρός αυτής της ‘πανστρατιάς’ δεν μπορεί να είναι ουδείς άλλος παρά η Ρωσία, η οποία δεν φαίνεται/δύναται να επιδιώκει σήμερα επέκταση της πολιτικο-στρατιωτικής της επιρροής σε ευρωπαϊκά τουλάχιστον εδάφη. Απλά και μόνο φαίνεται να επιδιώκει την αποτροπή της περαιτέρω εξάπλωσης των ΗΠΑ σε περιοχές, που το Κρεμλίνο θεωρεί ότι ανήκουν στη δική του ‘σπιτική αυλή’, όπως λ.χ. η Ουκρανία και ιδιαίτερα η Κριμαία, η οποία αποτελεί για τη Μόσχα τη μοναδική ‘γέφυρα’ προς τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τη Δύση γενικότερα.

Τότε, οι φιλοδοξίες της αυτοκρατορικής Ρωσίας βρέθηκαν αντιμέτωπες με τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων της Δύσης – κυρίως της Αγγλίας και της Γαλλίας – οι οποίες τάχθηκαν με το μέρος του ‘ασθενή του Βοσπόρου’, πραγματοποίησαν αποβάσεις συμμαχικών στρατευμάτων στην Κριμαία, πολιόρκησαν, κατέλαβαν και κατάστρεψαν τη Σεβαστούπολη και την εκεί ναυτική βάση των Ρώσων, αναγκάζοντας τελικά τον τότε τσάρο Νικόλαο Ι σε μία οδυνηρή ήττα και στην απόσυρση των ρωσικών πλοίων από τη Μαύρη Θάλασσα. Αυτός ήταν με λίγα λόγια ο Πόλεμος της Κριμαίας, που θεωρείται ως το ‘Βατερλό της Ρωσίας’.
Τώρα, ποια είναι αλήθεια τα πραγματικά συμφέροντα και σχέδια των Μεγάλων Δυνάμεων της Δύσης – των ΗΠΑ φυσικά και ίσως-ίσως της Γερμανίας – σχετικά με τη Ρωσία του Πούτιν, την Ουκρανία, την Κριμαία και την … Κίνα ακόμη;

Θα διακινδυνεύσει άραγε ο Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα την επανάληψη του εγχειρήματος Πόλεμος της Κριμαίας Νο 2, που εύκολα θα μπορούσε να οδηγήσει είτε σε ένα δικό του μεγαλοπρεπές φιάσκο είτε σε έναν ‘μίνι’ ή ‘μάξι’ 3ο Παγκόσμιο Πόλεμο καθώς ο Ρώσος πρωθυπουργός Πούτιν θα προσπαθήσει να αποτρέψει, με κάθε θυσία, ένα ‘Βατερλό της Ρωσίας Νο 2’;

 Καταλήγω θυμίζοντας (και παραφράζοντας κάπως) τη ρήση του Ευριπίδη ‘‘Ὄλβιος ὅστις ἱστορίης ἔσχεν μάθησιν’’, ελπίζοντας σε μία πληρέστερη ανάλυση της τρέχουσας κρίσης Δύσης-Ρωσίας από τους επαΐοντες, στην οποία θα ληφθούν υπ' όψη τα προαναφερθέντα παλαιά και σύγχρονα ιστορικά δεδομένα.

ΣΧΟΛΙΟ Γ.Ε.ΣΕΚΕΡΗ
Μαζί, είμαι βέβαιος, με πολλούς άλλους επισκέπτες του Διπλωματικού Περισκοπίου, ευχαριστώ τον κ. Θεοδοσόπουλο για το επίκαιρο κείμενό του. Η αναφορά του ειδικότερα στον Πόλεμο της Κριμαίας του προπερασμένου αιώνα μας υπενθυμίζει ότι οι σχέσεις μεταξύ κρατών εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να διέπονται από γεωστρατηγικούς υπολογισμούς· και ότι, και σήμερα, η προσφυγή στη στρατιωτική ισχύ παραμένει δυστυχώς βασική επιλογή των κυβερνήσεων. Τούτου λεχθέντος, και χωρίς να υποτιμώ το ενδεχόμενο μιας κλιμάκωσης των εντάσεων περί το Ουκρανικό, πιστεύω ότι μια πολεμική σύγκρουση της Δύσης με τη Ρωσία είναι άκρως απίθανη.

Εν πρώτοις, από δυτικής πλευράς, η ρωσική στρατιωτική παρουσία στην Κριμαία και η ισχύς της Συνθήκης για τα Στενά του Βοσπόρου και τα Δαρδανέλια του 1936 (με τις έκτοτε τροποποιήσεις της) δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση. Ουδεμία ένδειξη υπάρχει ότι οι Δυτικοί επιδιώκουν να αποκτήσουν τον αποκλειστικό έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας ή να αποκόψουν τη Ρωσία από τη Μεσόγειο.
Από την άλλη δε, το Κρεμλίνο, μολονότι πράγματι θεωρεί την Ουκρανία μέρος μιας δυνητικής ζώνης επιρροής του, δεν δείχνει να προτίθεται να επιβάλει την επιρροή αυτή δια των όπλων. Με την ευθεία προσάρτηση της Κριμαίας – όπως και αν κρίνει κανείς, κατά τα λοιπά, τη νομιμότητά της, ή ακόμη και τη σκοπιμότητά της υπό το πρίσμα των ίδιων των ρωσικών συμφερόντων - να αποτελεί μια περιορισμένη, αμυντική από τη σκοπία της ρωσικής ηγεσίας, ενέργεια· η οποία, ναι μεν θα ταλανίζει  επί πολύ τις σχέσεις Ρωσίας-Δύσης, δεν πρόκειται όμως, όπως καταδεικνύουν και οι δημόσιες τοποθετήσεις της Ουάσιγκτον και των κύριων ευρωπαϊκών πρωτευουσών, να οδηγήσει σε ενεργό δυτική στρατιωτική αντίδραση.  

Ενώ, όπως προκύπτει και από μια εντελώς πρόσφατη συνομιλία του Αμερικανού υπουργού άμυνας με τον Ρώσο ομόλογό του (βλ. μεταξύ άλλων, ανταπόκριση του πρακτορείου Reuters της 23ης Μαρτίου, υπό τον τίτλο Russia defense chief tells Hagel no plans to cross into eastern Ukraine), οι Ρώσοι ιθύνοντες δεν έχουν την πρόθεση να εισβάλουν στην κυρίως Ουκρανία - και να προκαλέσουν έτσι μια πράγματι εκρηκτική περιφερειακή σύγκρουση, με υψηλότατο κόστος, πρωτίστως για την ίδια τη Ρωσία.
Εν πάση όμως περιπτώσει, ένας γενικός πόλεμος εξ αφορμής των γεγονότων της Ουκρανίας μάλλον πρέπει να αποκλεισθεί, δεδομένης της συντριπτικής υπεροχής των Ηνωμένων Πολιτειών σε όλες τις κρίσιμες συνιστώσες ισχύος – των πυρηνικών όπλων συμπεριλαμβανομένων. Τα σοβαρά κράτη δεν αυτοκτονούν. Και, ανεξαρτήτως των όποιων αδυναμιών της, η Ρωσία είναι κράτος σοβαρό.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου