11/1/11

Η βιομάζα ως πηγή ενέργειας στην Ελλάδα, Βασίλη Κουμπάκη, Μηχανολόγου Μηχανικού

  
Τρίτη, 11 Ιανουάριου 2011 17:43
Το μέλλον της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα δεν είναι εύκολο θέμα έστω και εάν η χώρα μας είναι πλούσια σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Αυτό δεν οφείλεται στην έλλειψη τεχνογνωσίας ή πηγών ενέργειας αλλά στις καθιερωμένες εσφαλμένες πολιτικές επιλογές. Ενώ σήμερα γίνεται λόγος για την χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργεια αυτή πάλη περιορίζεται στην στενή έννοια των καθιερωμένων μας γνωστών εφαρμογών της φωτοβολταϊκής και αιολικής ενέργειας. Μία από τις παραδοσιακές πηγές ενέργειας μας που είναι η βιομάζα στην οποία είναι πλούσια η χώρα μας, την αφήνουμε ανεκμετάλλευτη.
Τα τελευταία 50 χρόνια είχαμε στραφεί προς την χρήση του ορυκτών καυσίμων (λιγνίτη, πετρέλαιο και φυσικό αέριο) ενώ παραδοσιακά έως τον 2ρο παγκόσμιο πόλεμο χρησιμοποιούσαμε κυρίως τη βιομάζα. Αυτό οφειλόταν στις εισαγόμενες διαθέσιμες τεχνολογίες. Έτσι φτάνουμε σήμερα στο παράλογο, από την μία πλευρά να θεωρούμε ότι έχουμε έλλειψη πηγών ενέργειας και από την άλλη να είμαστε ‘’πρωταθλητές’’ στις εκπομπές καύσης ορατές ακόμα και από το διάστημα στις ‘’καθιερωμένες’’ για την ελληνική κοινωνία θερινές δασικές πυρκαγιές.
Ενώ σήμερα είναι ελάχιστος ο πληθυσμός που ζει από το δάσος έχουμε περισσότερες πυρκαγιές από την εποχή που χιλιάδες άτομα ζούσανε στο δάσος. Για παράδειγμα μία δεκαετία από το 1940 έως το 1950 στα ελληνικά βουνά δραστηριοποιούταν σεβαστός πληθυσμός στις πολεμικές επιχειρήσεις με πυροβόλα όπλα (οι κατακτητές, ο τακτικός ελληνικός στρατός και ο άτακτος αντάρτικος στρατός). Παρόλα αυτό δεν έχουμε αναφορές για σημαντική δασική πυρκαγιά εκείνης της περιόδου.
Πριν το 1950 βασική πηγή ενέργειας στην Ελλάδα είναι η βιομάζα από το δάσος. Τη νεκρά βιομάζα από το δάσος χρησιμοποιούσε ο πέριξ του δάσος πληθυσμός για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών. Αυτό σημαίνει ότι αφαιρούταν από το δάσος η βιομάζα με πλούσιο ενεργειακό περιεχόμενο. Ο ήλιος στην Ελλάδα είναι δυνατός και λογικό είναι η παραγωγή φυτικής μάζας να είναι πιο έντονη σε σχέση με τις χώρες της βόρειας Ευρώπης. Τέτοια φυτική μάζα που παράγεται στα δάση μας όπως και στην αγροτική παραγωγή λέγεται βιομάζα. Με τον όρο βιομάζα εννοούμε περισσότερο τα υπολείμματα από τη δασική και αγροτική παραγωγή παρά την ξυλεία που προορίζεται για βιομηχανική χρήση. Κάθε χρόνο τα δάση απορροφώντας τις ηλιακές ακτίνες με τη φωτοσύνθεση τους παράγουν τεράστιες ποσότητες βιομάζας που το φθινόπωρο νεκρώνει. Είναι τέτοια η φύση των δασών μας (κωνοφόρα) που αυτή η παραμένουσα στο δάσος νεκρή βιομάζα δεν αφομοιώνεται από το έδαφος (όπως στα πλατύφυλλα δάση που γίνεται φυλλόχωμα) και συσσωρεύεται στο δάσος ως βιομάζα. Με την ευκαιρία της πρώτης σπίθας το δάσος καίγεται αφού έχουν αποθηκεύτει τεράστιες ποσότητες καύσιμη ύλη. Γι’ αυτό το λόγω τα δάση μας είναι πυρόφιλα.
Πρέπει να αποδεχτούμε ότι η βιομάζα του δάσους ή θα καίγεται υπό ανεξέλεγκτες συνθήκες όπως είναι η καλοκαιρινές μας δασικές πυρκαγιές ή θα την καίμε σε ελεγχόμενες συνθήκες παράγοντας χρήσιμη ενέργεια, ηλεκτρική και θερμική ενέργεια.
Στην Ελλάδα θεωρούμε ποιο λογικό να φέρουμε πετρέλαιο από τη Σουαδική Αραβία ή φυσικό αέριο από τη Σιβηρία για τη θέρμανση ενός σχολείου σε ορεινή περιοχή από το να χρησιμοποιήσουμε τις ποσότητες βιομάζας της γύρο περιοχής για τον ίδιο σκοπό.
Από την γεωργική μας παραγωγή υπάρχει πάντα ένα υπόλοιπο φυτικής μάζας που δεν χρησιμεύει και συνήθως αφήνεται να σαπίσει όπως είναι τα στελέχη από καλαμπόκι, βαμβάκι, στάρι κλπ . Αυτό που λέμε σαπίζει ουσιαστικά σημαίνει εκπομπή μεθανίου CH4 που είναι ένα από τα αέρια που συμβάλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σε αυτές τις εκπομπές θα πρέπει να προστεθούνε και οι εκπομπές από τις παράνομες χωματερές στις οποίες το 20% από τα υλικά που απορρίπτονται εκεί είναι συσκευασίες που είναι παράγωγα της βιομάζας,
Διαλέγουμε και παίρνουμε. Εάν δεν θέλουμε να χρησιμοποιούμε τη βιομάζα για την παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας τότε πρέπει να δημιουργήσουμε ως πολιτεία τις προϋποθέσεις να μη καίγονται τα δάση, να μην έχουμε χωματερές και να μην αφήνουμε να σαπίζουν τα υπολείμματα της γεωργικής παραγωγής. Εάν αυτό δεν μπορούμε να το εξασφαλίσουμε, που όπως φαίνεται από τα στατιστικά στοιχεία δεν μπορούμε, τότε πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη βιομάζα για την παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας.
Στο πιθανό ερώτημα ‘’ποιο είναι το ενεργειακό περιεχόμενο της βιομάζας’’ θα αναφέρω ότι ο λιγνίτης με τον οποίο παράγεται η ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα έχει θερμογόνο δύναμη από 800 έως και 2400 kcal/kg καύσιμο ενώ η βιομάζα από κωνοφόρα δάση έχει έως ~ 4500 kcal/kg, το χαρτί ~ 3000 kcal/kg και τα περισσότερα απορρίμματα πάνω από 2000 kcal/kg.
Ο βαθμός απόδοσης των συμβατικών θερμικών σταθμών παραγωγής ενέργειας καίγοντας λιγνίτη είναι ~ 35% και με συμπαραγωγή θερμικής αυτός αναβαίνει ως το 70% .
Η χρήση της βιομάζας για παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας θεωρείται ότι είναι ουδέτερη ως προς τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα CO2 διότι ελευθερώνει την ποσότητα CO2 που έχει δεσμεύσει στη διάρκεια της ανάπτυξης της.
dp_110111

Έτος19961997199819992000200120022003200420052006
στρ25310148878979914046210764589428000810008400013441885558153507
Σύνολο 3.318.312 στρέμματα καμένα δάση, κατά μέσο όρο 300.000 στρέμματα το έτος

Με περιεχόμενο ~2,5 ton βιομάζα/στρέμμα με θερμογόνο δύναμη ~ 3000 kcal/kg τα καμένα δάση αρκούν για να τροφοδοτούν κάθε χρόνο με καύσιμο θερμικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος ~100 MW.
Σήμερα υπάρχουν διαθέσιμες μοντέρνες τεχνολογίες για μονάδες συμπαραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας με τη λογική που απαιτεί η σύγχρονη τάση στην ηλεκτροπαραγωγή για μικρές και αποκεντρωμένες μονάδες που βρίσκονται κοντά στους καταναλωτές ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας. Αυτό μειώνει τις επενδύσεις στο δίκτυο, μειώνει τις ενεργειακές απώλειες από τη μεταφορά του ηλεκτρικού ρεύματος και δημιουργεί θέσεις εργασίας και διασπορά τεχνογνωσίας.
Με τη χρήση της βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας μπορούν να επιτευχθεί η λύση και άλλων προβλημάτων όπως η διαχείριση μέρος των απορριμμάτων ειδικά στις νησιωτικές περιοχές. Το καλοκαίρι τα νησιά μας κατακλύζονται από τουρίστες που συνεπάγεται απότομη αύξηση των απορριπτόμενων συσκευασιών (χάρτινες, ξύλινες, πλαστικές κλπ) από τα προϊόντα που καταναλώνουν οι τουρίστες. Εάν οι συσκευασίες καταλήγουν για ανακύκλωση τότε καλός. Αλλά είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν θα βρεθούν τιμολόγια ή φορτωτικές από τις συσκευασίες που επιστρέψανε από τα νησιά για να πάνε για ανακύκλωση στα λιγοστά εργοστάσια ανακύκλωσης που υπάρχουν στην ηπειρωτική χώρα. Αυτές οι συσκευασίες τις αφήνουμε να σαπίσουν σε κάποια από τις χιλιάδες παράνομες χωματερές για τις οποίες πληρώνουμε πρόστιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μετατρέπονται ανεξέλεγκτα σε μεθάνιο CH4. Οι χωματερές αυτές είναι πολλές φορές υπεύθυνες για την ανάφλεξη πολλών δασικών πυρκαγιών.
Εάν αυτές οι συσκευασίες που πετάμε στις χωματερές πάνε για την παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας με τηλεθέρμανση τότε όχι μόνο θα λυθούν προβλήματα των χωματερών και των ανεξέλεγκτων πυρκαγιών από τις χωματερές, αλλά θα μειωθούν και οι συνολικές εκπομπές από το μεθάνιο και το διοξείδιο του άνθρακα που είναι υπεύθυνοι για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας στις απομακρυσμένες περιοχές τις χώρας κάτι που όλες οι κυβερνήσεις το επιζητούν και σχεδόν καμία δεν το πετυχαίνει.
Στις χωματερές καταλήγουν και όλα τα κλαδέματα των δέντρων του αστικού περιβάλλοντος όπως και τα φύλλα τους που ενώ είναι καλής ποιότητας βιομάζα τα αφήνουμε να σαπίσουν σε κάποια χωματερή παράγοντας μεθάνιο CH4.
Τα υποπροϊόντα της ηλεκτροπαραγωγής που βασίζεται στην βιομάζα είναι τέφρα που είναι φιλική προς το περιβάλλον και αφομοιώνεται εύκολα από το έδαφος εμπλουτίζοντας το, κάτι που είναι απαραίτητο σε αρκετά νησιά μας με φτωχό έδαφος.
Πιστεύω ότι από τα άνω αναφερόμενα φαίνεται ότι λύσεις για την επίλυση των διάφορων ενεργειακών προβλημάτων στη χώρα υπάρχουν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου