16/9/10

Γερμανικά υποβρύχια στον Πρώτο και Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο

  
Πέμπτη, 16 Σεπτεμβρίου 2010 16:41
Η επικρατούσα στο ευρύ κοινό αντίληψη είναι ότι τα Γερμανικά Υποβρύχια, είχαν πάντοτε προεξάρχοντα ρόλο  στο Γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό και ήταν αναμενόμενο να αναπτύξουν εντονότατη επιτυχή δράση σε βάρος συμμαχικών εμπορικών και πολεμικών πλοίων κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Α΄ ΠΠ) καθώς επίσης και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (Β΄ ΠΠ), βυθίζοντας πάρα πολλά από αυτά. Κύριοι στόχοι των Υποβρυχίων και στους δύο αυτούς πολέμους ήταν τα εμπορικά πλοία, που μετέφεραν συμμαχικά εφόδια. Στα ακόλουθα γίνεται σύντομη αναφορά σε σημαντικά στοιχεία, που δεν είναι ευρύτερα γνωστά, ως προς τα Γερμανικά Υποβρύχια στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους του 1914-1918 και του 1939-1945, από τα οποία διαφαίνεται ότι η Γερμανία είχε να αντιμετωπίσει σοβαρότατα προβλήματα με τα Υποβρύχιά της. Από τα στοιχεία αυτά συνάγεται ότι η Γερμανία δεν είχε κάνει την απαιτούμενη προετοιμασία στον τομέα των Υποβρυχίων πριν από τον Α΄ΠΠ και Β΄ΠΠ, και αυτές οι σημαντικές αδυναμίες, συνέτειναν στην ήττα της και στους εν λόγω δύο Πολέμους.
Το πρώτο Γερμανικό Υποβρύχιο, το BRANDTAUCHER, του εφευρέτη Whilhelm Bauer, επιδείχθηκε στο Γερμανικό Ναυτικό το 1850 στο Κίελο, χωρίς να κινήσει το ενδιαφέρον των ειδικών, διότι βυθίστηκε στην πρώτη του κατάδυση. Έτσι το Γερμανικό Ναυτικό ήταν το τελευταίο από τα σημαντικά Πολεμικά Ναυτικά της εποχής εκείνης που αποφάσισε να κατασκευάσει Υποβρύχια, ενώ τα άλλα Ναυτικά είχαν ήδη αποκτήσει Υποβρύχια από το 1902. Το πρώτο Υποβρύχιο U-1 του Γερμανικού Ναυτικού, καθελκύστηκε τον Αύγουστο του 1906.
Κατά την έκρηξη του Α΄ ΠΠ το 1914, η Γερμανία διέθετε μόνο 20 Υποβρύχια  εν ενεργεία και 15 υπό κατασκευή. Στη διάρκεια του Α΄ ΠΠ η Γερμανία αποδόθηκε σε εντονότατες προσπάθειες γιά την εσπευσμένη ναυπήγηση Υποβρυχίων. Μεταξύ Αυγούστου 1914 και Νοεμβρίου 1918, η Γερμανία κατασκεύασε και ενέταξε το Πολεμικό της Ναυτικό 343 Υποβρύχια. Από αυτά απώλεσε 200, εκ των οποίων 178 σε πολεμικές επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα το θάνατο περισσότερων από 5.000 ανδρών των πληρωμάτων τους. Τα Γερμανικά Υποβρύχια βύθισαν στον Α΄ ΠΠ 5.282 εμπορικά πλοία συμμαχικών και ουδετέρων κρατών. Το Γερμανικό Υποβρύχιο U-31 επέτυχε τις περισσότερες βυθίσεις, που ανήλθαν σε 224 πλοία. Στο τέλος του Α΄ ΠΠ το 1918, η Γερμανία διέθετε 176 Υποβρύχια εν ενεργεία και 149 σε διάφορα στάδια κατασκευής.
Μετά την ήττα της Γερμανίας στον Α΄ ΠΠ, η Συνθήκη των Βερσαλλιών του Ιουνίου 1919, μεταξύ των βαρύτατων περιορισμών και επανορθώσεων που της επέβαλε, απαγόρευσε στη Γερμανία την κατασκευή και πρόσκτηση Υποβρυχίων. Έτσι η Γερμανία δημιούργησε στην Ολλανδία Γραφείο Σχεδιάσεως Υποβρυχίων και στην Σουηδία ερευνητικό πρόγραμμα γιά την ανάπτυξη τορπιλλών. Η Γερμανία από το 1932 άρχισε πάλι προσπάθειες ανασυστάσεως του στόλου των Υποβρυχίων της και από το 1935 άρχισε τη ναυπήγηση Υποβρυχίων, στα πλαίσια Αγγλο-Γερμανικής Συμφωνίας περιορισμού εξοπλισμών.
Μεταξύ των ετών 1931 και 1939, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία πολλαπλασίασαν τις δυναμικές προσαρτήσεις ξένων εδαφών. Η Ιαπωνία, επειδή δεν μπορούσε να διαθέσει τα προϊόντα της στις ξένες αγορές, εξ αιτίας των υψηλών δασμών, αναγκάστηκε, για να βρει αγορά, να επιτεθεί εναντίον της κινεζικής επαρχίας της Μαντζουρίας. Τον Οκτώβριο του 1935 ο Ιταλικός στρατός εισέβαλε στην Αιθιοπία. Η Κοινωνία των Εθνών αντέδρασε αργοπορημένα στην Ιταλική εισβολή, επιβάλλοντας περιορισμούς στην παροχή των αναγκαίων εφοδίων για τη διεξαγωγή του πολέμου, όπως σίδηρο, άνθρακα και πετρέλαιο, οι οποίοι, όμως, σύντομα ανακλήθηκαν. Το 1936 η Γερμανία και η Ιταλία υπέγραψαν συνθήκη συμμαχίας ενώ λίγο αργότερα οι δύο χώρες υπέγραψαν με την Ιαπωνία το Αντιδιεθνιστικό Σύμφωνο (Άξονας). Στόχος του Συμφώνου αυτού, ήταν η στρατιωτική συμμαχία και η επέκταση των σφαιρών επιρροής της Γερμανίας στο Δυτικό Ειρηνικό και στις Ανατολικές Ινδίες. Το ίδιο έτος η Γερμανία κατέλαβε την αποστρατικοποιημένη ζώνη της Ρηνανίας. Τον Μάρτιο του 1938 πραγματοποιήθηκε η ένωση της Γερμανίας με την Αυστρία. Τον Οκτώβριο του 1938 η Γερμανία προσάρτησε το γερμανικό κράτος των Σουδητών από την Τσεχοσλοβακία. Το 1939 η Βοημία μετατράπηκε σε Γερμανικό προτεκτοράτο, ενώ η Σλοβακία ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κρατίδιο υπό την κηδεμονία της Γερμανίας. Τέλος τον Απρίλιο του 1939 η Ιταλία κατέλαβε την Αλβανία (προτεκτοράτο της Ιταλίας από το 1921) ενώ η Ιαπωνία από το 1937 έχει εμπλακεί σε πόλεμο με την Κίνα.
Κατά την κηρύξει από τον Χίτλερ του Β΄ ΠΠ την 1 Σεπτεμβρίου 1939 και πάλι η Γερμανία δεν είχε την αναγκαία προετοιμασία, σε ότι αφορά τα Υποβρύχιά της. Το Γερμανικό Ναυτικό διέθετε μόνο 57 Υποβρύχια, εκ των οποίων μόλις 39 σε επιχειρησιακή ετοιμότητα. Ο Διοικητής των Γερμανικών Υποβρυχίων ανέφερε ιεραρχικά στη Στρατιωτική και Πολιτική του Ηγεσία, ότι γιά την εκπλήρωση των επιχειρησιακών αποστολών που του ανατίθεντο, έπρεπε να διαθέτει 350 Υποβρύχια. Τότε με εντολή του Χίτλερ άρχισε εντονότατη και εκτενέστατη κατεπείγουσα προσπάθεια ναυπηγήσεως μεγάλου αριθμού Υποβρυχίων στη Γερμανία υπό πολεμικές συνθήκες. Έτσι η Διοίκηση Γερμανικών Υποβρυχίων έφθασε τον Αύγουστο του 1942 να διαθέτει 358 Υποβρύχια, τα οποία μέχρι και τις αρχές του 1945, είχαν υπερβεί τα 400. Στη διάρκεια του Β΄ ΠΠ αναπτύχθηκαν πολλά σχέδια νέων τύπων Γερμανικών Υποβρυχίων, από τα οποία ναυπηγήθηκαν συνολικά περί τα 1.150. Κατά τον Β΄ ΠΠ βυθίστηκαν 739 Γερμανικά Υποβρύχια και χάθηκαν μαζί τους πάνω από 30.000 άνδρες που τα επάνδρωναν. Εξ αυτών 40 Υποβρύχια βυθίστηκαν από ατυχήματα, με περίπου 1.000 νεκρούς από τα μέλη των πληρωμάτων τους. Τα Γερμανικά Υποβρύχια κατά τον Β΄ ΠΠ βύθισαν κυρίως στον Ατλαντικό και τον Αρκτικό ωκεανό περισσότερα από 11.500 συμμαχικά πλοία, ήτοι υπερδιπλάσια από όσα είχαν βυθίσει στον Α΄ ΠΠ. Μεταξύ των ετών 1940 και 1945 διέπλευσαν τον Ατλαντικό 2.200 συμμαχικές νηοπομπές που περιλάμβαναν 75.000 πλοία και μεταφέρθηκαν από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη 4.300.000 άνδρες και 268.000.000 τόννοι υλικών.
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετώπισαν γιά μακρό διάστημα τα Γερμανικά Υποβρύχια από την έναρξη του Β΄ ΠΠ, οφείλονταν σε δυσλειτουργίες των πυροδοτικών μηχανισμών των τορπιλλών τους. Έγιναν ανακρίσεις και τιμωρήθηκαν οι αρμόδιοι γιά την ανάπτυξη και κατασκευή αυτών των ελαττωματικών μηχανισμών. Τελικά η Γερμανία ζήτησε και πήρε τεχνική συνδρομή από την Ιταλία, γιά να αντιμετωπίσει αυτό το σοβαρότατο πρόβλημα, που διέσωσε από βύθιση πολλά συμμαχικά πλοία, τα οποία είχαν προσβληθεί από Γερμανικές τορπίλλες.
Πολλά ακόμη σοβαρά τεχνικά προβλήματα παρουσιάστηκαν σε μετεξελιγμένα Γερμανικά Υποβρύχια, αλλά και νέας σχεδιάσεως, που αναπτύχθηκαν και ναυπηγήθηκαν κατά τη διάρκεια του Β΄ΠΠ. Ενδεικτικό αυτών των δυσμενέστατων περιστατικών, είναι η σωρεία σημαντικών προβλημάτων που αντιμετώπισαν τα νέας σχεδιάσεως Υποβρύχια τύπου U-XXI, το πρώτο των οποίων καθελκύστηκε τον Απρίλιο του 1944. Συνολικά 120 Υποβρύχια του τύπου αυτού καθελκύστηκαν μέσα σε ένα έτος, μέχρι την παράδοση της Γερμανίας 8 Μαΐου 1945. Τελικά μόνο δύο Υποβρύχια τύπου U-XXI ήταν σε θέση να εκτελέσουν επιχειρησιακές περιπολίες, πριν από την λήξη του Β΄ ΠΠ.
Επειδή θύματα των Γερμανικών Υποβρυχίων στον Β΄ ΠΠ έπεσαν και πολλά πλοία του Ελληνικού Εμπορικού Ναυτικού (ΕΕΝ), παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον μιά σύντομη αναφορά και σ’ αυτά.
Η Μ. Βρετανία, παρά το ότι το 1939 διέθετε το 26.11% της παγκόσμιας χωρητικότητας, είχε ανάγκη κατά τον Β΄ ΠΠ  κάθε διαθέσιμου πρόσθετου εμπορικού πλοίου, προκειμένου να καλύψει τις αυξημένες λόγω του πολέμου μεταφορικές ανάγκες, όχι μόνο της μητροπολιτικής Αγγλίας, αλλά και τις πρόσθετες σε παγκόσμια κλίμακα. Είναι χαρακτηριστικό ότι περί τα μέσα του 1940, το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό διέθετε καύσιμα γιά 2 μόνο μήνες. Περί τον Σεπτέμβριο του 1941 είχαν απολεσθεί περί τα 25% των Βρετανικών Εμπορικών πλοίων. Το ΕΕΝ, με πολιτική απόφαση της Ελληνικής Κυβερνήσεως του Ι. Μεταξά και τη συνεργασία Εφοπλιστών και Πληρωμάτων, ήρθε αμέσως αρωγό στη κάλυψη των εν λόγω αναγκών, από την έναρξη του Β΄ ΠΠ τον Σεπτέμβριο του 1939, διαθέτοντας έκτοτε πλοία του ΕΕΝ γιά τις πολεμικές μεταφορικές ανάγκες της Μ. Βρετανίας, παρά το ότι η Ελλάδα ήταν ακόμη ουδέτερη και δεν είχε ανάμιξη στις εχθροπραξίες.
Η συνολική χωρητικότητα των πλοίων του ΕΕΝ κατά την έναρξη του Β΄ ΠΠ ήταν περί το 2,6% της παγκόσμιας. Το ΕΕΝ διέθετε περί τα 600 ωκεανοπόρα ατμοκίνητα πλοία και περί τα 700 πετρελαιοκίνητα καΐκια. Από τα ατμοκίνητα πλοία του ΕΕΝ, τα 90% περίπου ήταν φορτηγά. Εν τούτοις η ολική χωρητικότητα των πλοίων του ΕΕΝ ήταν τότε μεγαλύτερη των αντιστοίχων εμπορικών ναυτικών της Σουηδίας, Σοβιετικής Ενώσεως, Καναδά, Δανίας και Ισπανίας.
Τα αργοκίνητα πλοία του ΕΕΝ ήταν εύκολοι στόχοι των Γερμανικών Υποβρυχίων και των πολεμικών επιφανείας. Οι Διεθνείς Κανόνες δεν ετηρούντο συνήθως, κάτι που απέβαινε εις βάρος της ζωής των πληρωμάτων των εμπορικών πλοίων. Σύμφωνα με αυτούς τους Κανόνες, τα φορτία εμπορικών  πλοίων ουδετέρων κρατών έπρεπε προηγουμένως να ελέγχωνται και εάν διαπιστώνετο ότι μετέφεραν υλικά γιά πολεμικές ανάγκες, επετρέπετο να βυθιστούν, αφού προηγουμένως απεβιβάζετο το πλήρωμά τους στις σωσίβιες βάρκες που διέθετε κάθε πλοίο. Εν τούτοις πολλές φορές όχι μόνο τορπιλλίστηκαν και βυθίστηκαν εμπορικά πλοία μόλις έγιναν αντιληπτά, αλλά και όσοι από τα πληρώματά τους προσπάθησαν να διαφύγουν, πολυβολήθηκαν και εξοντώθηκαν, γιά να μην υπάρξουν ίχνη.
Επισημαίνεται ότι διαταγές προς τα Γερμανικά Υποβρύχια, που εκδόθηκαν ήδη από τον πρώτο μήνα του Β΄ ΠΠ την 30-9-1939, περιείχαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «....επειδή οι Έλληνες έχουν πωλήσει και μισθώσει πολυάριθμα (εμπορικά) πλοία στους Άγγλους, τα Ελληνικά πλοία πρέπει να θεωρούνται ως εχθρικά .... Κατά τις επιθέσεις τα Υποβρύχια να παραμένουν αθέατα ....»
Κατά τον Β΄ ΠΠ, από το σύνολο των 500 περίπου ωκεανοπόρων φορτηγών ατμοπλοίων του ΕΕΝ βυθίστηκαν από πολεμικές ενέργειες τα 211. Επιπροσθέτως 107 φορτηγά μας απωλέσθηκαν από άλλες αιτίες. Επίσης από τα 55 επιβατηγά μας πλοία, βυθίστηκαν τα 52. Ακόμη από τα 700 καΐκια, χάθηκαν περί τα 500. Οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν στον Ατλαντικό κατά το έτος 1941. Μέχρι τότε πολλά βραδυκίνητα φορτηγά πλοία διέσχιζαν τον ωκεανό μόνα, ενώ οι νηοπομπές προσέφεραν περιορισμένη προστασία. Μετέπειτα οι ετήσιες απώλειες συμμαχικών πλοίων έβαιναν μειούμενες, με την ενίσχυση της παρεχομένης καλύψεως από πολεμικά πλοία και αεροπλάνα. Οι νεκροί του ΕΕΝ κατά τον Β΄ ΠΠ, υπερβαίνουν τους 2.500.
Τα κυριότερα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν κατά πλοίων περιελάμβαναν τορπίλλες και νάρκες. Το σύνολο των ναρκών που ποντίστηκαν κατά τον Β΄ ΠΠ υπολογίσθηκαν σε άνω των 700.000. Από αυτές περί το 70% ποντίστηκαν από Αγγλία και Γερμανία. Οι νάρκες, μέχρι να εξουδετερωθούν μετά την λήξη του Β΄ ΠΠ, εξακολούθησαν να βυθίζουν πλοία γιά μεγάλο ακόμη διάστημα.
Κατά τη διάρκεια των Ιταλικών επιθέσεων κατά της Ελλάδας στον Β΄ ΠΠ, πλοία του ΕΕΝ, υπό την προστασία του Πολεμικού μας Ναυτικού μετέφεραν ασφαλώς περί το 80% του πολεμικού υλικού και των στρατευμάτων  σε λιμένες πλησίον του μετώπου, χρησιμοποιώντας περί τα 140 φορτηγά, 47 επιβατηγά και 56 ρυμουλκά.
Δεν είναι εφικτό στη συνοπτική αυτή περιγραφή να μνημονευτούν όλα τα δράματα και τα επιτεύγματα του ΕΕΝ κατά τον Β΄ ΠΠ. Γι’ αυτό γίνεται ενδεικτικά μνεία σε δύο ιδιαίτερα σημαντικά περιστατικά. Το πρώτο αφορά το πλοίο «ΝΙΚΟΛΑΟΣ  Γ. ΚΟΥΛΟΥΚΟΥΝΤΗΣ», το οποίο υπό την πλοιαρχία του Κωνσταντίνου Πανώργιου, επέτυχε παρά τους κινδύνους και τις δυσκολίες, να εισέλθει την 2-2-1943 στο λιμένα της Λιβύης και να εκφορτώσει πολύτιμα καύσιμα γιά το 8ο Βρετανικό Στράτευμα που πολεμούσε στη Βόρεια Αφρική. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Winston Churchill επισκέφτηκε το πλοίο στις 4-2-1943 και το συνεχάρη προσωπικά. Το δεύτερο αφορά σε παρόμοιο εγχείρημα. Το φορτηγό «ΕΛΠΙΣ», υπό την πλοιαρχία του Νικολάου Κουβαλιά, πλησίασε υπό σφοδρότατο βομβαρδισμό την Λιβύη και εκφόρτωσε καύσιμα γιά τα Βρετανικά στρατεύματα, επισύροντας τις επιδοκιμασίες του Βασιλιά της Αγγλίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου