9/8/10

Σημαντικές εξελίξεις στην Άπω Ανατολή

  
Δευτέρα, 09 Αυγούστου 2010 19:15
Ενώ η προσοχή μας απορροφάται από τα δρώμενα στον ευρωκοινοτικό και τον μεσανατολικό χώρο, στην Ανατολική Ασία σημειώνονται τουλάχιστον εξ ίσου σημαντικές εξελίξεις – κυριαρχούμενες από τις αμφίσημες σχέσεις της αμερικανικής υπερδύναμης με τον αναδυόμενο κινεζικό γίγαντα.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η ραγδαία ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας και η συνακόλουθη ενίσχυση του κινεζικού στρατιωτικού και όλως ιδιαίτερα αεροναυτικού δυναμικού αποτελούν όλο και περισσότερο πηγή έντονου προβληματισμού στην Ουάσιγκτον. Η οποία υιοθετεί έναντι της Κίνας στρατηγική ισορροπιών, συνδυάζουσα την ενσωμάτωση της ανερχόμενης μεγάλης περιφερειακής δύναμης στο διεθνές οικονομικό και γεωπολιτικό σύστημα με την ανάσχεση των όλο και εμφανέστερων κινεζικών φιλοδοξιών και διεκδικήσεων.
Στο πλαίσιο δε της στρατηγικής αυτής, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδεικνύουν αξιοσημείωτο μέτρο και αυτοσυγκράτηση σε σχέση με τα μεγάλα εσωτερικά προβλήματα του Πεκίνου – είτε πρόκειται για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είτε για τις αποσχιστικές τάσεις στο Θιβέτ ή στο κινεζικό Τουρκεστάν, είτε ακόμη και για την Ταϊβάν, η περιορισμένη αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την οποία συνοδεύεται από πιέσεις προς την Ταϊπέχ για την αποτροπή της επίσημης ανεξαρτοποίησής της. Ενώ, παραλλήλως, επιζητούν τη διμερή και πολυμερή κινεζική συνεργασία, τόσο στον οικονομικό τομέα – π.χ., για την αντιμετώπιση της διεθνούς οικονομικής κρίσης – όσο και στον γεωπολιτικό – π.χ., για τη ματαίωση των πυρηνικών βλέψεων του Ιράν και της Βόρειας Κορέας.
Αποκρούοντας, όμως, συγχρόνως, τη διαφαινόμενη επιδίωξη της Κίνας να ηγεμονεύσει στον ευρύτερο απωανατολικό χώρο. Και συμπράττοντας προς τούτο με μία σειρά από επιτόπιες δυνάμεις, ανήσυχες για την αύξουσα ισχύ και φιλοδοξίες του μεγάλου τους γείτονα. Με τον θαλάσσιο χώρο κατά μήκος των κινεζικών ακτών να αποτελεί κατά την παρούσα χρονική συγκυρία το γεωγραφικό πεδίο στο οποίο δοκιμάζεται η αποτελεσματικότητα των ανασχετικών αυτών αμερικανικών προσπαθειών και κατ’ επέκταση και της γενικότερης αμερικανικής στρατηγικής έναντι του Πεκίνου.
Πιο συγκεκριμένα: Τον παρελθόντα Μάρτιο νοτιοκορεατικό πολεμικό σκάφος βυθίσθηκε από τορπίλη που σύμφωνα με επισταμένη διεθνή έρευνα ήταν βορειοκορεατικής προέλευσης. Στην καταδίκη δε της επίθεσης αυτής από ευρύτατο διεθνές φάσμα, η Βόρεια Κορέα αντέδρασε με απειλές πολέμου. Στις οποίες ΗΠΑ και Νότια Κορέα, θέλοντας να εκπέμψουν μήνυμα αποφασιστικότητας, απήντησαν με κοινά αεροναυτικά γυμνάσια στην Κίτρινη Θάλασσα. Προκαλώντας, όμως, έτσι την έντονη διαμαρτυρία της Κίνας. [i]
Και είναι μεν γνωστόν, ότι η τελευταία αυτή αντιτίθεται διαχρονικά στην άσκηση σκληρών πιέσεων επί της Πιογκγιάγκ, φοβούμενη τις αρνητικές επιπτώσεις ενδεχόμενης κατάρρευσης του βορειοκορεατικού καθεστώτος στα κινεζικά συμφέροντα..[ii] Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, για να αιτιολογήσει την αντίθεσή του στα αμερικανο-κορεατικά γυμνάσια, το Πεκίνο επικαλέσθηκε άλλης τάξης επιχείρημα – συνεπαγόμενο και διαφορετικό διακύβευμα: Διεκδίκησε δηλαδή – για πρώτη φορά με τέτοια σαφήνεια – το αποκλειστικό δικαίωμα διεξαγωγής στρατιωτικών επιχειρήσεων στον συγκεκριμένο θαλάσσιο χώρο. Κάτι που η αμερικανική πλευρά δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί – και απέρριψε κατηγορηματικά. Ενώ, οι νεοφανείς αυτές κινεζικές αξιώσεις θορυβούν επί πλέον, όχι μόνο την άμεσα εμπλεκόμενη στην κορεατική κρίση Σεούλ, αλλά και τον έτερο στρατηγικό σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή: την Ιαπωνία. Διαχρονικό γεωπολιτικό ανταγωνιστή της Κίνας, στην οποία το Τόκιο αντιπαρατίθεται και στην ευρύτερη θαλάσσια έκταση μεταξύ των δύο κρατών και ειδικότερα για τα δικαιώματα επί των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας.[iii]
Ενδεχομένως ακόμη σοβαρότερη, ωστόσο, προμηνύεται η διένεξη περί την Νότια Σινική Θάλασσα. Πρόκειται για κομβικής σημασίας θαλάσσιο χώρο – είναι οδός διέλευσης του άνω του 50% της διεθνούς ναυσιπλοΐας και εμπερικλείει μεγάλα αποθέματα υδρογονανθράκων – του οποίου η Κίνα επιδιώκει τον αποκλειστικό έλεγχο. Με τις λοιπές, όμως, χώρες της περιοχής – Βιετνάμ, Ινδονησία, Μαλαισία, Φιλιππίνες, και Μπρουνέι – να απορρίπτουν τις κινεζικές αυτές διεκδικήσεις και να αντιτάσσουν τις δικές τους. Και με το Πεκίνο να προτείνει την επίλυση των σχετικών διαφορών μέσω διμερών συνομιλιών – υπολογίζοντας προφανώς στο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που του προσφέρει η συντριπτική υπεροχή του υπό έποψη ισχύος έναντι των υποψήφιων συνομιλητών του. Είναι δε ενδεικτικό μιας εκκολαπτόμενης σινοφοβίας ότι, κατά τη σύνοδο της Ένωσης των Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας [Association of Southeast Asian Nations ή ASEAN] περί τα τέλη του περασμένου μήνα στο Ανόι, δώδεκα από τα είκοσι επτά κράτη-μέλη στήριξαν αναφανδόν πρόταση της Αμερικανίδας υπουργού εξωτερικών, όπως οι αφορώσες στη Νότια Σινική Θάλασσα διαφορές επιλυθούν δια της πολυμερούς οδού και η δρομολόγηση των συναφών διαπραγματεύσεων «διευκολυνθεί» από την αμερικανική διπλωματία. [iv]
Εν συμπεράσματι. Οι ΗΠΑ δείχνουν αποφασισμένες να χαράξουν «κόκκινες γραμμές» έναντι στην εντεινόμενη τάση της ανερχόμενης Κίνας να εξασφαλίσει την περιφερειακή ηγεμονία εις βάρος των αμερικανικών στρατηγικών συμφερόντων. Με ενδεικτική των εν προκειμένω αμερικανικών προθέσεων τη δήλωση της κυρίας Κλίντον στη βιετναμική πρωτεύουσα ότι «[η] ελεύθερη ναυσιπλοΐα, η απρόσκοπτη πρόσβαση στα διεθνή ύδατα της Ασίας, και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου συνιστούν εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών».[v] Την αποφασιστική δε αυτή στάση της Ουάσιγκτον στηρίζουν όλο και περισσότερο όλο και περισσότερα κράτη της Ανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού, κρίνοντα την αμερικανική παρουσία αναντικατάστατο αντίβαρο στον κινεζικό κολοσσό.
 

[i] Ένας γνωστός μάλιστα Κινέζος πανεπιστημιακός παραλλήλισε την παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή με την τοποθέτηση από τους Σοβιετικούς πυρηνικών όπλων στην Κούβα το 1962!! Για το όλο θέμα, βλ. Jonh Pomfret, U.S. takes a tougher tone with China, “Washington Post”, 30-7-2010.
[ii] Κύριο στήριγμα της Πιονγκγιάνγκ, η Κίνα ανησυχεί για το ενδεχόμενο το βορειοκορεατικό καθεστώς, υπό το φάσμα της κατάλυσής του, να εξαπολύσει πόλεμο κατά της Νότιας Κορέας και των Αμερικανών συμμάχων της – και, σε τέτοια περίπτωση, για την σχεδόν βέβαιη ενοποίηση της κορεατικής χερσονήσου υπό της αιγίδα της Σεούλ. Με τη μεγάλη Κορέα που θα προκύψει να διαθέτει ενδεχομένως και πυρηνικά όπλα. Και πάντως με την αμερικανική παρουσία στην περιοχή θεαματικά αναβαθμισμένη. Ενώ τους Κινέζους προβληματίζει σφόδρα και η οιονεί βεβαιότητα ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε τεράστιο προσφυγικό ρεύμα από τη Βόρεια Κορέα προς την ίδια την Κίνα.
[iii] Υπολογίζεται ότι τα κοιτάσματα πετρελαίου της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας ανέρχονται σε εκατό δισεκατομμύρια βαρέλια. Η σινο-ιαπωνική διένεξη αφορά και στην κυριότητα των Σενκάκου/Ντιαόγιου – συστάδας νήσων της ίδιας περιοχής, τις οποίες, αν και βρίσκονται υπό ιαπωνικό έλεγχο, η Κίνα θεωρεί μέρος της κινεζικής επικράτειας,
[iv] Βλ. Mark Landler, Offering to Aid Talks, U.S. Challenges China on Disputed Islands, “New York Times”, 23-7-2010.
[v] Βλ. αμέσως προηγούμενη υποσημείωση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου