27/7/10

Κόσοβο: Η «παγωμένη σύγκρουση» και η Χάγη

  
Τρίτη, 27 Ιουλίου 2010 12:23
dp_2707
Στις 22 Ιουλίου, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης απεφάνθη κατά πλειοψηφία, ότι η μονομερής ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου στις 17 Φεβρουαρίου 2008 «δεν αντιβαίνει» προς το διεθνές δίκαιο.[i] Ωστόσο, η μη δεσμευτική, αλλά προφανούς πρακτικού βάρους, αυτή γνωμοδότηση φέρει σαφή τη σφραγίδα της διεθνοπολιτικής σκοπιμότητας εις βάρος της νομικής αντικειμενικότητας.
Θυμίζει την ελάχιστα πειστική υπό νομικό πρίσμα επιχειρηματολογία υπέρ της νατοϊκής αεροπορικής επίθεσης του 1999 κατά της τότε Γιουγκοσλαβίας, που άνοιξε τον δρόμο για την κοσοβαρική ανεξαρτοποίηση. Δοθέντος δε, ότι, από τα 192 κράτη-μέλη του ΟΗΕ, την ανεξαρτησία του Κοσόβου έχουν μέχρι στιγμής αναγνωρίσει μόνο 69 – έστω και αν μεταξύ των τελευταίων αυτών συγκαταλέγονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και 22 από τις 27 κοινοτικές χώρες, της Βρετανίας, Γαλλίας και Γερμανίας συμπεριλαμβανομένων – φυσικό είναι οι μεγάλες δυτικές δυνάμεις να ελπίζουν ότι η γνωμοδότηση του ΔΔΧ θα λειτουργήσει ως κίνητρο για πρόσθετες αναγνωρίσεις. Προκειμένου να αποφευχθεί η, σύμφωνα με την έκφραση του πρώην εκπροσώπου του ΟΗΕ Αυστριακού Άλμπερτ Ρόχαν, μετατροπή του Κοσοβαρικού σε «παγωμένη σύγκρουση».[ii].
Οι πρώτες όμως ενδείξεις δεν δικαιολογούν ιδιαίτερη εν προκειμένω αισιοδοξία. Το Βελιγράδι κατέστησε ήδη σαφές ότι θα εμμείνει στη μη αναγνώριση.[iii] Παρεμφερής δε προμηνύεται η στάση της Ρωσίας και της Κίνας, και στον ευρωκοινοτικό χώρο της Ισπανίας, της Ρουμανίας και της Σλοβακίας – κρατών ανησυχούντων για τις επιπτώσεις του κοσοβαρικού προηγουμένου στα δικά τους μειονοτικά προβλήματα. Ενώ επιφυλακτικότητα επιδεικνύουν και η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία, φοβούμενες την ενθάρρυνση της αποσχιστικής πολιτικής του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους – η δε Αθήνα και με την βαλκανική επιπλέον σκηνή κατά νουν. [iv]
Και όχι χωρίς λόγο. Καθώς ο πρωθυπουργός της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης Μίλοραντ Ντόντικ έσπευσε ήδη να αναφερθεί δημοσία στη δυνατότητα αξιοποίησης της απόφασης της Χάγης από τους Βόσνιους Σέρβους.[v] Από την πλευρά τους δε, οι Σέρβοι του κοσοβικού Βορρά αρνούνται ερρωμένως να υπαχθούν στην αλβανοκρατούμενη κυβέρνηση της Πρίστινα, παραμένοντας ουσιαστικά εκτός του ελέγχου της Και βέβαια, η πανηγυρική αυτή καθιέρωση από το ανώτατο διεθνές δικαιοδοτικό όργανο του δικαιώματος απόσχισης των μειονοτήτων ασφαλώς δεν ευνοεί τη συνοχή της διαχρονικά δοκιμαζόμενης από τη διαμάχη μεταξύ σλαβικής πλειοψηφίας και αλβανικής μειοψηφίας ΠΓΔΜ – η διάλυση της οποίας, δεν πρέπει να το λησμονούμε, θα επηρέαζε αρνητικά και τα ελληνικά γεωπολιτικά συμφέροντα.
Τούτων λεχθέντων, όλα δείχνουν ότι, πέραν από την όποια νομική ή ηθική δεοντολογία, η ανεξαρτησία του Κοσόβου αποτελεί ένα μη αναστρέψιμο τετελεσμένο, στο οποίο η διεθνής κοινότητα γενικώς και ειδικότερα η Κοινοτική Ευρώπη και οι βαλκάνιοι γείτονές μας καλούνται να προσαρμοσθούν. Και ότι το πραγματικό ζητούμενο εφεξής θα είναι η σταθεροποίηση του νεότευκτου κράτους και η αποτροπή επενεργειών από την ανεξαρτοποίησή του στον ευρύτερο βαλκανικό χώρο. Προς επίτευξη δε του διττού αυτού στόχου απαιτούνται διευθετήσεις, οι οποίες, αφενός, θα περισώζουν στο μέτρο του εφικτού, το γόητρο του Βελιγραδίου, και, αφετέρου και κυρίως, θα βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των υπολειπομένων στο Κόσοβο Σέρβων. Ενδεχομένως μέσω της θεσμοθέτησης για τον συγκεντρωμένο στην βόρεια περιοχή της χώρας κύριο όγκο τους ενός καθεστώτος προωθημένης αυτονομίας. (Ως εναλλακτική λύση – η οποία όμως για ποικίλους λόγους δεν φαίνεται πραγματοποιήσιμη – προτείνεται ενίοτε η προσάρτηση στη Σερβία της όμορής της αυτής περιοχής, έναντι της εκχώρησης στην Πρίστινα τμήματος του σερβικού Νότου κατοικούμενου κυρίως από Αλβανούς.) [vi]
Με τον σταθεροποιητικό ρόλο της δυτικής πολιτικο-στρατιωτικής παρουσίας στο Κόσοβο να τυγχάνει κατά τα λοιπά αναντικατάστατος, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά στο άμεσο τουλάχιστον μέλλον.[vii] Ενώ καθοριστική για την οριστική υπέρβαση των αντιθέσεων που έχει γεννήσει η κοσοβαρική ανεξαρτησία θα μπορούσε να αποδειχθεί η προοδευτική ένταξη του συνόλου των δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Μια προοπτική όμως που δυσχεραίνεται τα μέγιστα από την εντεινόμενη στους κοινοτικούς κόλπους «διευρυντική κόπωση» – με επακόλουθο να υφίσταται πραγματικός κίνδυνος το Κοσοβαρικό να παραμείνει επ’ αόριστον «παγωμένη σύγκρουση».
 

[i] Βλ. πλήρες κείμενο απόφασης στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.icj-cij.org/docket/files/141/15987.pdf?PHPSESSID=4978d9211954f4087747c3825dd120d1
[ii] Βλ. Kosovo can become another frozen conflict, “Focus News Agency”, http://www.focus-fen.net 24-7-2010.
[iii] Βλ. δήλωση Σέρβου υπουργού εξωτερικών ότι «[ο]υδέποτε θα αναγνωρίσουμε τη μονομερή ανακήρυξη αναξερτησίας του Κοσοόβου». Top U.N. Court Affirms Kosovo Independence, “Wall Street Journal”, 23-7-2010.
[iv] Ενδεικτικό, πάντως, του επικρατούντος στην ΕΕ κλίματος είναι το ψήφισμά της 8ης Ιουλίου 2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – 455 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 155 κατά και 22 απέσχον – με το οποίο τα πέντε μη έχοντα ακόμη αναγνωρίσει το Κόσοβο κοινοτικά κράτη καλούνται να το πράξουν.
[v] Σύμφωνα με το «Radio Free Europe – Radio Liberty» (βλ. Charles Recknagel, Eastern Europe’s Frozen Conflicts Look To Kosovo Ruling, 23-7-2010), ο κ. Ντόντικ προέβη στις ακόλουθες δηλώσεις: «Επί μακρόν εμείς της Σερβικής Δημοκρατίας δεν είμαστε ευτυχείς στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Σεβόμαστε τη Συμφωνία του Ντέιτον, αλλά η απόφαση του ΔΔΧ μπορεί να μας χρησιμεύσει ως οδηγός για τη συνεχή μάχη μας ως προς το στάτους και το μέλλον μας.»
[vi] Βλ. μεταξύ άλλων: Leo Cendrowicz, A Court Upholds Kosovo Independence: Now What?, «Time» magazine, 23-7-2010. Χαρακτηριστικός της επιπολαιότητας με την οποία ορισμένα διεθνούς κύρους έντυπα προσεγγίζουν ενίοτε τα θέματά τους είναι και ο καταφανώς γελοίος ισχυρισμός του κ. Cendrowicz ότι η Ελλάδα και η Κύπρος αρνούνται να αναγνωρίσουν το Κόσοβο «λόγω αισθήματος σλαβικής συγγένειας»!!
[vii] Η υπό νατοϊκή διοίκηση στρατιωτική δύναμη KFOR, αρχικά αποτελούμενη από 50,000 άνδρες, έχει πλέον περιορισθεί σε κάτι λιγότερο από 10,000. Το δε προσωπικό της ευρωκοινοτικής EULEX, αποστολή της οποίας είναι η προαγωγή της τοπικής διοίκησης και αστυνόμευσης, προβλέπεται να ανέλθει σε 3,220 (εκ των οποίων οι 1,250 θα προσλαμβάνονται επιτοπίως). Η χώρα μας συμμετέχει και στις δύο αυτές δυτικές αποστολές. Στην KFOR, σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο της Δύναμης, (http://www.nato.int/kfor/) με 388 άνδρες. (Για την EULEX δεν κατέστη δυνατόν να εξευρεθούν ακριβή στοιχεία.)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου