4/6/09

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΚΟΠΙΑΝΟ

  
Πέμπτη, 04 Ιουνίου 2009 10:02
 
Με αφορμή την αναρτηθείσα στο Διπλωματικό Περισκόπιο, την 6η Απριλίου 2009 και υπό τον τίτλο «Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ», επιστολή του καθηγητή κ. Stephen G. Miller προς το Archeology Magazine, ο Δρ. Ελευθέριος Γ. Σιδέρης διατυπώνει τις απόψεις του για την ονομασία της ΠΓΔΜ, παραθέτοντας και σχετικό χαρτογραφικό υλικό. ·
.
Περίληψη: Επί αιώνες και μέχρι το τέλος του 19ου αιώνος το μεγαλύτερο τμήμα του γεωγραφικού χώρου που καταλαμβάνει η ΠΓΔΜ έχει αποτυπωθεί από επιφανείς γεωγράφους, ως π.χ. ο Μερκάτωρ, ως ένας ενιαίος χώρος μετά  του γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας μας υπό την κοινή ονομασία Μακεδονία. Ήδη από τον 2ον αιώνα μ.Χ. ο επιφανής Έλληνας Αστρονόμος – Γεωγράφος Κλαύδιος Πτολεμαίος ενοποιεί πλέον του ημίσεως του γεωγραφικού χώρου της σημερινής ΠΓΔΜ μετά του γεωγραφικού χώρου του αρχαίου Ελληνικού Βασιλείου της Μακεδονίας υπό την κοινή ονομασία Μακεδονία. Τα ως άνω σχολιάζονται σε συνδυασμό με τις θέσεις της Ελλάδος επί του Σκοπιανού.
 
Διάβασα με ενδιαφέρον στο Διπλωματικό Περισκόπιο το άρθρο του Επιτίμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Berkeley, κ. Stephen G. Miller προς τον Εκδότη του περιοδικού Archeology Magazine, όπου γίνεται αναφορά και σε χάρτη υπό τον τίτλο Makedonija, εκτυπωθέντα το 1992 από το Πρακτορείο Τύπου Nova Makedonija. Χωρίς αμφιβολία ο αναφερόμενος χάρτης είναι άκρως προπαγανδιστικός. Όπως πολύ ορθώς σημειώνεται από τον Καθηγητή Miller, o χάρτης, που εκτύπωσαν τα Σκόπια το 1992, δείχνει καθαρά ότι οι διεκδικήσεις της ΠΓΔΜ εκτείνονται μέχρι και το όρος Όλυμπος, δηλαδή περίπου μέχρι τα βόρεια σύνορα της Ελλάδος μετά την εφαρμογή των αποφάσεων της συνδιασκέψεως του Βερολίνου του 1881.
 
Στον χάρτη αυτό, υπό την κοινή ονομασία Μακεδονία, ο γεωγραφικός χώρος του κράτους του ΠΓΔΜ (από περίπου 420 Β.Π., όπου και τα Σκόπια) ενοποιείται με τον γεωγραφικό χώρο της Ελληνικής Μακεδονίας (μέχρι περίπου 400 Β.Π., όπου τα νότια όρια της Μακεδονίας μας). Ο χάρτης αυτός είναι επιλήψιμος, διότι επεκτείνει στο τέλος του 20ου αιώνα τον γεωγραφικό χώρο του αυτοαποκαλούμενου κράτους Republika Makedonija εντός της Πατρίδος μας, μη αναγνωρίζοντας τα σημερινά σύνορα της Ελλάδος, ως ταύτα σαφώς καθορίστηκαν από τις υπογραφείσες διεθνείς συνθήκες μετά τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912 – 1913 και επαναφέροντάς τα στα προς βορρά σύνορα της Ελλάδος κατά το 1881.  Η σκοπιμότης της μη αναγνωρίσεως των μετά το 1912-1913 βορείων συνόρων της Ελλάδος είναι προφανής ιδιαιτέρως όταν συνδυασθεί και με την αναγνώριση του Έλληνος Μεγάλου Αλεξάνδρου ως αναπόσπαστου τμήματος της πολιτισμικής κληρονομιάς των Ελλήνων και της Ελλάδος. 
 
Εν τούτοις, ο εν λόγω χάρτης, αν και προπαγανδιστικός και επιλήψιμος, δεν είναι δυστυχώς αβάσιμος. Εις το Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας εκτίθεται σχεδόν απολύτως παρόμοιος αγγλόφωνος χάρτης, με τον τίτλο Macedonia, συνταχθείς, ως εμφαίνεται από τα προς βορρά σύνορα (του 1881) της Ελλάδος, περί το τέλος του 19ου αιώνα. Στον αγγλόφωνο αυτό χάρτη, φωτογραφία μου του οποίου σας επισυνάπτω, ο γεωγραφικός χώρος της ΠΓΔΜ και της Ελληνικής Μακεδονίας ενοποιείται εις κοινό γεωγραφικό χώρο υπό το όνομα Macedonia, δείχνοντας την πολιτισμική και εμπορική διείσδυση των Ελλήνων κατά τον 19ο αιώνα στη σημερινή ΠΓΔΜ. Στο βόρειο τμήμα του γεωγραφικού αυτού χώρου χωροθετείται και η πόλη των Σκοπίων (Uskub).
 
Υπάρχει όμως και σωρεία άλλων χαρτών, δημοσιευθέντων από χαρτογράφους από τον 14ο μέχρι και τον 19ο αιώνα, στους οποίους γεωγραφικός χώρος εκτεινόμενος περίπου από τα νότια όρια της Θεσσαλίας (περίπου 390 Β.Π.) έως περίπου και τα βόρεια όρια της ΠΓΔΜ ( περίπου 420 Β.Π.), χαρακτηρίζεται ως Μακεδονία. Ενδεικτικώς αναφέρω μόνον έναν από τους χάρτες του διευρυμένου γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας, από τους πολλούς που εμπεριέχονται και στην εξαιρετικώς ενδιαφέρουσα και καλαίσθητη πρόσφατη έκδοση (2008) του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Γ. Τόλιας «Ιστορία της Χαρτογραφίας του Ελληνικού Χώρου, 1429-1800, Χάρτες Συλλογής Μαργαρίτας Σαμούρκα»). Ο χάρτης (σάρωση του οποίου από την σελ. 268 της ως άνω εκδόσεως επισυνάπτεται) εκδόθηκε το 1707 από τον Γάλλο Guillaume de lIsle της παγκοσμίως γνωστής (Βασιλικής τότε) Ακαδημίας Επιστημών. Στον χάρτη αυτόν τα Σκόπια (Scopia, Uscopia) χωροθετούνται περίπου τέσσερα χιλιόμετρα βορείως των συνόρων του διευρυμένου γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας (Macedoine). Εντός του γεωγραφικού αυτού χώρου τοποθετείται και η πόλη Στόβοι (Stobi), πρωτεύουσα του αρχαίου και μη Ελληνικού κράτους της Παιονίας (βλ. Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Πυρσού, 1933), στην οποία αναφέρεται ο καθηγητής Miller.
 
Παρόμοιος, ως προς τα βόρεια όρια της Μακεδονίας, είναι και ο χάρτης του διεθνώς γνωστού Φλαμανδού χαρτογράφου Gerardus MercatorMacedonia, Epirus et Achaia” (1589). Πολλοί χαρτογράφοι της εποχής εκείνης είχαν κατ’ ουσίαν αποτυπώσει σε χάρτες τις λεπτομερείς χαρτογραφικές-τοπωνυμικές πληροφορίες του επιφανούς Έλληνα αστρονόμου και γεωγράφου Κλαυδίου Πτολεμαίου (ca 125-161 μ.Χ.) στο διασωθέν έργο του «Γεωγραφική αφήγησις» ή «Γεωγραφική Υφήγηση». Χαρακτηριστικώς αναφέρω έναν από τους πολλούς ταυτόσημους χάρτες των Βαλκανίων, που εκδόθηκαν περί το 1500 με βάση το σύγγραμμα αυτό: τον εκδοθέντα στο Στρασβούργο το 1513 χάρτη (βλ. ως άνω έκδοση Ε.Ι.Ε. σελ. 67), στον οποίο μάλιστα το τοπωνύμιο Scopi (Scopia?) συμπεριλαβάνεται στην χαρακτηριζομένη ως Μακεδονία (Macedonia) περιοχή. Δηλαδή, επι αιώνες, κατά πολλούς αξιόλογους γεωγράφους-χαρτογράφους, το μεγαλύτερο τμήμα της σημερινής ΠΓΔΜ έφερε το όνομα της Μακεδονίας.
 
Να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι από τους χαρτογράφους αυτούς χαρακτηρίζουν ολόκληρο τον χώρο της διευρυμένης  προς βορρά Μακεδονίας ως Ελλάδα, ίσως και εκ θαυμασμού προς το αρχαίο Ελληνικό Βασίλειο της Μακεδονίας και τους σαφώς ως Έλληνες χαρακτηριζόμενους από τον Ηρόδοτο (βλ. 5.22 και 8.137) κορυφαίους βασιλείς του: Φιλίππου Β΄ και Μεγάλου Αλεξάνδρου. Είναι ενδιαφέρον ότι, σε ιστορικούς άτλαντες εκδοθέντες μετά το 1913 και τις υπογραφείσες τότε σχετικές συνθήκες, ο γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας περιορίζεται εντός των ορίων της Ελλάδος. Χαρακτηριστικώς αναφέρω δύο σχετικούς εθνολογικούς χάρτες: 1) Χάρτη “Distribution of Races in the Balkan Peninsula and Asia Minor(1910)” στο σύγγραμμα του Καθηγητή του  Columbia University W. R. ShepherdHistorical Atlas 1923”, Βιβλιοθήκη του University of Texas (αντίγραφο του χάρτη αυτού από την ως άνω βιβλιοθήκη στη διάθεσή σας) και 2) Χάρτη του τότε Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεωργίου Σωτηριάδη, Hellenism in the Near East του 1918 (Βιβλιοθήκη Ινστιτούτου Μελετών Χερσονήσου Αίμου), αντίγραφο του οποίου σας επισυνάπτω.
 
Εντούτοις, και εις τους δύο ατούς χάρτες, ο πληθυσμός της εντός της Ελλάδος περιοριζόμενης Μακεδονίας κατά τις αρχές του 20ου αιώνος δεν χαρακτηρίζεται ως αμιγώς Ελληνικός. Σημαντικότατο τμήμα αυτού είναι αποτυπωμένο ως προέκταση του τότε πληθυσμού της σημερινής ΠΓΔΜ ο οποίος χαρακτηρίζεται από τον μεν Shepherd ως Bulgarians από τον δε Σωτηριάδη ως Macedonian Slavs. Αντιστοίχως προς βορράν, μετά την εγκαθίδρυση το 1918 του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων (μετέπειτα Γιουγκοσλαβίας), ο γεωγραφικός χώρος της σημερινής ΠΓΔΜ συγχωνεύεται με το Βασίλειον των Σέρβων. Το 1929 ο ίδιος χώρος αποτελεί τη Διοικητική Περιοχή Vardar Banovina, ακολουθώντας την γενικότερη διοικητική αναδιάρθρωση της Γιουγκοσλαβίας οπότε π.χ. η Κροατία (Hrvatska) και το Μαυροβούνιο (Czrnagora) αποτέλεσαν τις Διοικητικές Περιοχές  (Banovina) Drava και Zeta αντιστοίχως (Αντίγραφο σχετικού χάρτη του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού Ελευθερουδάκη, 1931, στη διάθεσή σας).
 
Το 1963, με τη δημιουργία του ομοσπονδιακού κράτους Socialist Federal Republic of Yugoslavia επαναφέρονται στα συνιστώντα την ομοσπονδία κράτη οι παλαιές των ονομασίες (π.χ. Socialist Republic of Hrvatska και Socialist Republic of Czrnagora). Τότε  επανεμφανίζεται, επισήμως πλέον, ο διευρυμένος προς βορράν γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας, με τη δημιουργία του ομοσπόνδου κράτους Socialist Republic of Macedonia ακριβώς βορείως της Μακεδονίας μας. Το κράτος αυτό, ως γνωστόν, ανεξαρτητοποιείται το 1991 και γίνεται αποδεκτό στον Ο.Η.Ε. και τους άλλους διεθνείς οργανισμούς υπό την προσωρινή επωνυμία  Former Yugoslavian Republic of Macedonia ( FYROM, ΠΓΔΜ).
 
Συμπέρασμα – Σχόλια. Ως εκ των ανωτέρω ο γεωγραφικός χώρος του μεγαλύτερου τμήματος της σημερινής ΠΜΓΔ και ο γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας μας αποτυπώνονται επί αιώνες από επιφανείς γεωγράφους – χαρτογράφους σε πληθώρα χαρτών υπό την κοινή ονομασία Μακεδονία. Θεώρησα σκόπιμο να γράψω το σημείωμα αυτό, για να δείξω πόσο ανεδαφική είναι και από γεωγραφικής απόψεως η προβαλλόμενη στη χώρα μας κατά καιρούς, ακόμη και από επώνυμα πολιτικά πρόσωπα, άρνηση της χρήσεως του ονόματος Μακεδονία από τους βόρειους γείτονές μας. Αυτή η πατριωτική (και κατά τούτο απολύτως σεβαστή από τον γράφοντα) αλλά ανεδαφική τοποθέτηση μάς έχει φέρει κατ’ επανάληψη σε μια άσκοπη αντιπαράθεση με ισχυρά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., των οποίων τη βοήθεια κάθε τόσο επιζητούμε για την αντιμετώπιση άλλων κινδύνων πολύ-πολύ σοβαροτέρων από την ονομασία της ΠΓΔΜ.
 
Όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο Πρέσβης κ. Γ. Σέκερης σε άρθρο του στο Διπλωματικό Περισκόπιο της 24.11.2008, η ΠΓΔΜ «Δεν συνιστά απειλή για την Ελλάδα. Ούτε στρατιωτική ούτε οικονομική. Μάλιστα, η ύπαρξή της εξυπηρετεί σημαντικά ελληνικά γεωπολιτικά συμφέροντα». Στο ίδιο άρθρο επισημαίνεται ότι η χώρα μας αντιμετωπίζει πραγματικό κίνδυνο από «τη μεγάλη περιφερειακή στρατιωτική δύναμη που είναι η Τουρκία». Εκεί θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να επικεντρώσουμε τις προσπάθειες της πολιτικής ηγεσίας της χώρας μας και των Διπλωματικών της Υπηρεσιών, αντί να τις σπαταλούμε ματαίως, κατά τη γνώμη μου, στην αντιμετώπιση του κινδύνου από την μία ή την άλλη ονομασία της ΠΓΔΜ. Κατ’ ουσίαν επιμένουμε να πείσουμε ισχυρούς δυτικούς συμμάχους μας ότι ένα ανεξάρτητο κράτος, ο γεωγραφικός χώρος του οποίου ως προς το μεγαλύτερο τμήμα του αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου γεωγραφικού χώρου, ο οποίος επί αιώνες από γεωγραφικής απόψεως ονομάζεται Μακεδονία, δεν έχει δικαίωμα να χρησιμοποιεί την ονομασία αυτή, επειδή ένα τμήμα του γεωγραφικού αυτού χώρου αποτελούσε πριν 2500 χρόνια περίπου το αρχαίο Ελληνικό Βασίλειο της Μακεδονίας.
 
Και επειδή τελευταίως πολύς λόγος γίνεται για μία erga omnes ονομασία των βορείων γειτόνων μας έχω την εντύπωση ότι ένα παρόμοιο αίτημα δεν θα γίνει ευκόλως αποδεκτό όταν προτείνεται από ένα Κράτος – Μέλος της Ε.Ε. το οποίον εντός της Ε.Ε. χρησιμοποιεί επισήμως μόνον εις την Αγγλική γλώσσα τέσσερις ονομασίες: Ellada (επίσημη συντομογραφία EL), Hellenic Republic, Hellas και Greece (επίσημη συντομογραφία GR). Κοντολογίς ως προς την περίπτωση της ονομασίας της Ελλάδος δεν ισχύει το erga omnes αλλά το omnia erga omnes.   
 ellas1.png
 

ellas2.png




































































ellas3.png











































· Ο Δρ. Σιδέρης είναι Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Βιολογίας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ».
Τηλ. γραφείου +30 210 6503563, +30 210 6503602
Τηλ. οικίας +30 210 7235445, +30 210 7210050
e-mail Γραφείου: sideris@bio.demokritos.gr
e-mail Οικίας: elsider@otenet.gr
googled at: "EG Sideris"

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου