26/5/09

Η ΑΜΕΡΙΚΗ ΣΤΑ ΔΥΤΙΚΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

  
Τρίτη, 26 Μαΐου 2009 21:47
Η περιοδεία Μπάιντεν στα Δυτικά Βαλκάνια έστρεψε εκ νέου την προσοχή, εκτός και εντός Ελλάδας, προς την πάντοτε έκρυθμη κατάσταση επί των βόρειων συνόρων μας και προς τους αμερικανικούς σχεδιασμούς για την περιοχή. Με αρκετούς παρ’ημίν να θεωρούν ότι η επίσκεψη του Αμερικανού αντιπροέδρου σηματοδοτεί αλλαγή της βαλκανικής πολιτικής των ΗΠΑ. Μια προσεκτικότερη, ωστόσο, εκτίμηση των πραγμάτων πείθει ότι, όπως και στους πλείστους των λοιπών εξωτερικών τομέων, η προεδρία Ομπάμα συνεχίζει και στον βαλκανικό χώρο να κινείται κατ’ ουσίαν στη γραμμή πλεύσης που χαράχθηκε επί προηγούμενων ενοίκων του Λευκού Οίκου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, υιοθετώντας την προσέγγιση που διαμορφώθηκε υπό το φως της τρομοκρατικής επίθεσης της 11ης  Σεπτεμβρίου 2001.
 
Έως το μοιραίο εκείνο πλήγμα της αλ Κάιντα κατά των Διδύμων Πύργων και του Πενταγώνου, η Ουάσιγκτον εκτιμούσε ότι στα Βαλκάνια δεν διακυβεύονταν αμέσως μείζονα αμερικανικά συμφέροντα. Και αντιμετώπιζε τις εκεί εξελίξεις με κριτήριο κυρίως τις σχέσεις της με τους Ευρωπαίους συμμάχους της. Λησμονείται συχνά ότι την αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή προκάλεσαν κατά κύριο λόγο οι τελευταίοι αυτοί. Οι οποίοι, αφού αρχικά θριαμβολόγησαν ότι είχε σημάνει η «ώρα της Ευρώπης» – η αλαζονική έκφραση ανήκει στον υπουργό εξωτερικών του τότε ασκούντος την ευρωπαϊκή προεδρία Λουξεμβούργου – διαπίστωσαν ότι, εν πολλοίς λόγω των δικών τους επιπόλαιων χειρισμών, οι εξελίξεις είχαν επικινδύνως εκφύγει του ελέγχου τους. Και επιζήτησαν σχεδόν εκβιαστικά την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση, κραδαίνοντας την απειλή ότι, εάν οι Αμερικανοί δεν ανταποκρίνονταν στο επεμβατικό τους αίτημα, η συνοχή του ΝΑΤΟ θα κλονιζόταν καίρια. (Το γεγονός αυτό δεν απαλλάσσει βέβαια την κυβέρνηση Κλίντον από το μερίδιο των ευθυνών της για τα εν συνεχεία διαδραματισθέντα και ειδικότερα για την επίθεση κατά της Γιουγκοσλαβίας.)
 
***
Ωστόσο, η κατάληψη του Αφγανιστάν και του Ιράκ,  ο συνεχιζόμενος – ενδεχομένως υπό άλλη ετικέτα [i] – «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας», και γενικότερα η επικέντρωση της αμερικανικής πολιτικής στον ευρύτερο μεσανατολικό χώρο έχουν προκαλέσει τη μετάλλαξη του αμερικανικού ενδιαφέροντος για τα Βαλκάνια. Κυρίαρχη πλέον επιδίωξη των ΗΠΑ στον βαλκανικό χώρο είναι η διασφάλιση της σταθερότητας. Και τούτο προκειμένου: Πρώτον, οι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή να χρησιμοποιούνται χωρίς πρόβλημα. Και κατά δεύτερο και κύριο λόγο, να αποφευχθεί ανάφλεξη συνεπαγόμενη νέα αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή – σε μια περίοδο μάλιστα κατά την οποία η Ουάσιγκτον, υπό την πίεση επιτακτικών στρατιωτικών αναγκών σε άλλα μέτωπα, επιθυμεί, αντιθέτως, να αποσύρει ευθύς ως εφικτό το μείζον μέρος της βαλκανικής της δύναμης. Με την ελπίδα ότι τα σχετικά βάρη θα μετατοπισθούν στους ώμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την αμερικανική δε αυτή επιθυμία υποτίθεται ότι, για δικούς της κυρίως λόγους, συμμερίζεται και η ίδια η ΕΕ.
 
Εν τούτοις – και η διαπίστωση είναι απογοητευτική, όλως ειδικότερα για εμάς τους Έλληνες– μέχρι στιγμής η Κοινοτική Ευρώπη δεν έχει κατορθώσει να ανταποκριθεί με επάρκεια στην ιστορική αυτή πρόκληση. Η  περιώνυμη ΚΕΠΠΑ καρκινοβατεί. [ii] Και η χρηματο-οικονομική κρίση παρεμβάλλει πρόσθετα προσκόμματα στη διαδικασία ενσωμάτωσης και, όπως ελπίζεται, σταθεροποίησης των Δυτικών Βαλκανίων στους κόλπους της ΕΕ. Ενώ συγχρόνως η κατάσταση στην περιοχή, αν και όχι πλέον καταστροφική, δικαιολογεί παρά ταύτα ζωηρές ανησυχίες: Κάπου δέκα τέσσερα χρόνια μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον, οι Βόσνιοι Σέρβοι, Κροάτες και Μουσουλμάνοι αδυνατούν να λειτουργήσουν ως ενιαίο κράτος. Το άρτι ανεξαρτοποιηθέν Κόσοβο παραμένει ενδεχόμενη εστία σύγκρουσης Σέρβων και Αλβανών Κοσοβάρων με ευρύτερες περιφερειακές προεκτάσεις. Και η διένεξη περί την ονομασία των Σκοπίων παρεμποδίζει την ενσωμάτωση της ΠΓΔΜ, τόσο στο ΝΑΤΟ, όσο και στην ΕΕ. Με μόνη αχτίδα φωτός στο κατά τα άλλα μάλλον σκοτεινό αυτό βαλκανικό τοπίο τη διαφαινόμενη ντε φάκτο αποδοχή της, άδικης ασφαλώς, νέας εδαφικής τάξης – επαναφέρει τη Σερβία στα σύνορα του 19ου αιώνα – από το Βελιγράδι. Οι αντιδράσεις του οποίου περιορίζονται πλέον στην  – ευνόητη, αν όχι και αυτονόητη – άρνησή του να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου.
 
***
 
Εν πάση όμως περιπτώσει, η ανοικτή υποστήριξη που ο Αμερικανός αντιπρόεδρος παρέσχε στην ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση,[iii] όπως και η διαβεβαίωσή  του ότι οι ΗΠΑ δεν θέτουν την αναγνώριση του Κοσόβου από τη Σερβία ως προϋπόθεση για την κοινοτική της ένταξη, [iv] δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον, όχι μόνο έχει την πρόθεση να αποτρέψει περαιτέρω βαλκανικές εντάσεις και συγκρούσεις, αλλά και προσβλέπει στην ενεργοποίηση προς την κατεύθυνση αυτή και του ευρωκοινοτικού παράγοντα. Με την παρουσία του «κυρίου ΚΕΠΠΑ» Χαβιέ Σολάνα παρά το πλευρό του κ. Μπάιντεν καθ’ όλη τη βαλκανική περιοδεία του τελευταίου να αποστέλλει σαφές σχετικό μήνυμα. Όλα ωστόσο πείθουν ότι, για πολύ ακόμη διάστημα, η αμερικανική στρατιωτική ισχύς θα συνεχίσει, σε τελευταία ανάλυση, να λειτουργεί ως «δίχτυ ασφαλείας» για την αποτροπή βαλκανικών  περιπετειών.
 
Υπ’ όψιν για τη χάραξη της εθνικής μας στρατηγικής.


[i] Βλ. 'Global War On Terror' Is Given New Name, “Washington Post”,  25-4-2009
[ii] Το βρετανικό περιοδικό “The Economist” παρατηρεί ότι «[τ]η στιγμή που επιβάλλεται να διατηρήσει την επιρροή της, η ΕΕ ετοιμάζεται να αποσύρει τους περισσότερους από τους υπολειπόμενους στη Βοσνία 2,000 στρατιώτες της». Βλ. America, Europe and the western Balkans, Giving a shunt towards Europe, φύλλο της 21ης Μαΐου 2009.
[iii] Μιλώντας στο Βοσνιακό Κοινοβούλιο, ο κ. Μπάιντεν είπε μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: «Για πρώτη φορά στην ιστορία, η πόρτα είναι ανοικτή στις χώρες της περιοχής αυτής για να γίνουν οργανικό στοιχείο μιας ελεύθερης Ευρώπης. Οι ΗΠΑ θα σας βοηθήσουν να διέλθετε την πόρτα αυτή.» Βλ. Biden vows to back Balkans EU bid, ALJAZEERA.NET, 20-5-2009.
[iv] Βλ. Serbia seeks new ties with U.S. during Biden visit, Reuters, 20-5-2009.  Σημειωτέον πάντως ότι η σερβική υποψηφιότητα προσκρούει αυτή τη στιγμή στην άρνηση ορισμένων κοινοτικών χωρών να την προωθήσουν όσο δεν παραδίδεται στο Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης ο στρατηγός Μλάντιτς. Κατά το έγκυρο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών του Λονδίνου, «[η] Νέμεσις της Σερβίας είναι η Ολλανδία.....Πέρυσι η ΕΕ προσέφερε στη Σερβία μια Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Λόγω όμως της επιμονής της Ολλανδίας, η συμφωνία αυτή πάγωσε έως ότου κριθεί ότι η χώρα συνεργάζεται πλήρως με το δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών για εγκλήματα πολέμου στη Χάγη.» Βλ. Balkan ambitions stall. Progress towards EU integration falters, IISS Strategic Comments, Vol. 15, Isssue 03, Απρίλιος 2009.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου