22/2/09

ΟΜΠΑΜΑ: Ο ΠΡΩΤΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΟΝ ΛΕΥΚΟ ΟΙΚΟ

  
Κυριακή, 22 Φεβρουαρίου 2009 12:10
Ένα μήνα μετά την εγκατάστασή του στον Λευκό Οίκο, ο Μπαράκ Ομπάμα διατηρεί την εικόνα του χαρισματικού ηγέτη που εξέπεμψε ως υποψήφιος. Οι περισσότεροι Αμερικανοί σχολιαστές, ασχέτως κομματικής ή ιδεολογικής απόχρωσης, εξακολουθούν να του αναγνωρίζουν ευφυϊα, ευφράδεια, αυτοπεποίθηση, ψυχραιμία, επικοινωνικό χάρισμα, και έφεση προς συναινετικές λύσεις.. Προσθέτουν, όμως, τώρα στις ιδιότητες αυτές και τον ρεαλισμό. Άλλοι μεν επιδοκιμαστικά, άλλοι όμως – ιδίως όσοι περίμεναν τη μεγάλη ρήξη με το «αμαρτωλό» παρελθόν – χωρίς να αποκρύπτουν κάποια απογοήτευση, διότι, στην εξουσία, ο προεκλογικός κήρυκας της αλλαγής τείνει να συμβιβασθεί με την πεζή πραγματικότητα. Καθώς, σε καίριους τομείς, συνεχίζει κατ’ ουσίαν, με άλλον, ασφαλώς, αέρα και ελκυστικότερο στιλ, την πολιτική του προκατόχου του – τοποθετώντας μάλιστα στενούς συνεργάτες του τελευταίου αυτού σε θέσεις ευθύνης.


Παράδειγμα το σχέδιο του νέου προέδρου για την ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας. Το οποίο, ναι μεν, για κομματικούς κυρίως λόγους, εγκρίθηκε από το Κονγκρέσο χωρίς τη στήριξη των Ρεπουμπλικανών, πλην όμως καταφανώς εμπνέεται από τις ίδιες βασικές αντιλήψεις που πρυτάνευσαν κατά την κατάρτιση ανάλογου πακέτου μέτρων της προηγούμενης κυβέρνησης – στη διαμόρφωση, σημειωτέον, του οποίου πακέτου είχε συμβάλει σημαντικά, μεταξύ άλλων, και ο σημερινός υπουργός οικονομικών Τιμ Γκαϊτνερ. Η συνέχεια δε αυτή στην αμερικανική οικονομική πολιτική γίνεται ευχερέστερα κατανοητή υπό το φως της οικονομικής φιλοσοφίας του προέδρου Ομπάμα, όπως διαφαίνεται στις ακόλουθες δηλώσεις του: «Δεν έχω ιδεολογική ατζέντα [για την αντιμετώπιση της κρίσης].» «Δεν ενδιαφέρομαι να επεκτείνω τον κρατικό τομέα...ενδιαφέρομαι να επιλύσω το πρόβλημα». «Η κυβερνητική δράση στις παρούσες συνθήκες είναι καθόλα ενδεδειγμένη και ουδόλως ασύμβατη με την πρωτοκαθεδρία της ελεύθερης αγοράς και του καπιταλισμού[i]


Εμφανής, όμως, είναι η συνέχιση της προγενέστερης γραμμής πλεύσεως και στον διεθνή χώρο. Διότι, μολονότι, αυτή τη στιγμή, όπως είναι φυσικό, την προσοχή του κ. Ομπάμα απορροφά κατά κύριο λόγο η οικονομία, οι νέοι προσανατολισμοί της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής γίνονται ήδη ορατοί. Σε κρίσιμους δε τομείς δεν αφίστανται ουσιωδώς των παλαιότερων. Ενδεικτικώς:


Με τον υπουργό άμυνας και τους κύριους στρατιωτικούς συμβούλους του κ. Μπους να παραμένουν στις θέσεις τους, δεν εκπλήσσει ότι η βαθμιαία – και όχι πλήρης – απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από ένα σχετικώς σταθεροποιημένο Ιράκ και η μεταφορά στο Αφγανιστάν του κέντρου βάρους της στρατιωτικής προσπάθειας της Ουάσινγκτον στην ευρύτερη μεσανατολική περιοχή συντελούνται σχεδόν χωρίς απόκλιση από τις στοχεύσεις της προηγούμενης κυβέρνησης κατά την ύστερη φάση της ύπαρξής της. Όπως απόηχος της πολιτικής Μπους είναι και οι – ελάχιστα αποτελεσματικές, μέχρι στιγμής – εκκλήσεις των κυβερνώντων σήμερα προς τους νατοϊκούς συμάχους των για μια ενεργότερη συμμετοχή στο αφγανικό εγχείρημα.[ii]


Ενώ, ουσιαστικώς αμετάβλητη παραμένει η στάση της Ουάσινγκτον και έναντι του Ιράν. Στις 7 Φεβρουαρίου, στο Μόναχο, ο αντιπρόεδρος κ. Μπάιντεν, επαναλαμβάνοντας πάγιες αμερικανικές θέσεις των τελευταίων ετών, κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι «έχει ενεργήσει κατά τρόπο που δεν προάγει την ειρήνη στην περιοχή...με το παράνομο πυρηνικό της πρόγραμμα να αποτελεί μόνο μία από τις σχετικές εκδηλώσεις» και διαμήνυσε: «Είμαστε διατεθειμένοι να συνομιλήσουμε με το Ιράν και να του προσφέρουμε μια καθαρή επιλογή: Συνέχισε την παρούσα πορεία και θα υπάρξει πίεση και απομόνωση. Εγκατάλειψε το παράνομο πυρηνικό πρόγραμμα και την υποστήριξη προς την τρομοκρατία και θα υπάρξουν σημαντικά κίνητρα.» Λίγες δε ημέρες πριν, η υπουργός εξωτερικών κυρία Κλίντον προειδοποιούσε ότι, «αν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και της Διεθνούς Οργάνωσης Ατομικής Ενέργειας, θα υπάρξουν συνέπειες». Με τον διορισμό ως «ειδικού απεσταλμένου του προέδρου» για το Ιράν του Ντένις Ρος – ενός εκ των συντακτών μιας περυσινής έκθεσης δριμέως επικριτικής της ιρανικής πολιτικής – να προσφέρει μια επί πλέον ένδειξη της αυστηρής προσέγγισης του Ιρανικού, που, παρά μια μεγαλύτερη, ίσως, φραστική έμφαση στον διάλογο, υιοθετεί και η νέα αμερικανική κυβέρνηση. [iii]

Σε ό,τι, εξ άλλου, αφορά στο Παλαιστινιακό, ως πρόεδρος ο κ. Ομπάμα επιβεβαιώνει τις θέσεις που είχε διατυπώσει ως υποψήφιος – και οι οποίες ταυτίζονται με εκείνες του προκατόχου του Μπους. Όπως σαφώς προκύπτει και από την ακόλουθη, πρώτη δημόσια σχετική δήλωσή του μετά την ανάληψη των προεδρικών καθηκόντων του: «Θέλω να είμαι ξεκάθαρος: Η Αμερική στηρίζει την ασφάλεια του Ισραήλ. Και θα υποστηρίζουμε πάντοτε το δικαίωμα του Ισραήλ να αμείνεται κατά πραγματικών απειλών...Η Χαμάς πρέπει να ικανοποιήσει σαφείς προϋποθέσεις: Να αναγνωρίσει το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. Να αποκηρύξει τη βία. Και να σεβαστεί τις προϋπάρχουσε συμφωνίες. Κοιτάζοντας προς το μέλλον, είναι προφανές ότι για να επιετευχθεί μια ειρήνη διαρκείας: Η Χαμάς πρέπει να τερματίσει την εκτόξευση ρουκετών, το Ισραήλ θα ολοκληρώσει την απόσυρση των δυνάμεών του από τη Γάζα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι εταίροι μας θα στηρίξουν [μέτρα] ώστε η Χαμάς να μην επανεξοπλισθεί». Ενώ ενδεικτικό της συνέχειας της παλαιστινιακής πολιτικής των ΗΠΑ είναι και το ότι η δήλωση αυτή έγινε επί τη ευκαιρία του διορισμού ως ειδικού προεδρικού απεσταλμένου για τη Μέση Ανατολή του Τζόρτζ Μίτσελ, ενός πολιτικού που είχε προσφέρει παρεμφερείς υπηρεσίες επί προεδρίας Μπους.[iv]

Συνέχεια πολιτικής υποδηλώνουν και οι θέσεις της Αμερικανίδας υπουργού εξωτερικών για το Βορειοκορεατικό. Ακολουθούν χαρακτηριστικά αποσπάσματα από ομιλία της κυρίας Κλίντον στη Νέα Υόρκη και από δηλώσεις της προς δημοσιογράφους: «[Η] οξύτερη πρόκληση κατά τη σταθερότητας στην Βορειοανατολική Ασία [είναι] το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας.» «[Ε]ίμαστε πάντοτε αντιμέπωποι με το γεγονός ότι η Βόρεια Κορέα, όχι μόνο διαθέτει, όπως πιστεύουμε, κάποιον αριθμό πυρηνικών όπλων, αλλά και δείχνει ελάχιστη διάθεση να επανέλθει στην ευθεία.» «Η Βόρεια Κορέα οφείλει να αποφύγει κάθε προκλητική ενέργεια και αντιπαραγωγική ρητορική κατά της Νότιας Κορέας.» «[Η] Βόρεια Κορέα έχει δεσμευθεί να εγκαταλείψει εξ ολοκλήρου τα πυρηνικά όπλα και να επιστρέψει συντόμως στη Συνθήκη για τη μη-διασπορά των πυρηνικών όπλων. Εξακολουθούμε να επιμένουμε στην εκπλήρωση της δέσμευσής της αυτής.» «Εάν η Βόρεια Κορέα είναι πράγματι έτοιμη να εξουδετερώσει το πυρηνικό της πρόγραμμα κατά τρόπο πλήρη και επαληθεύσιμο, η κυβέρνηση Ομπάμα θα είναι διατεθειμένη να εξομαλύνει τις διμερείς σχέσεις, να αντικαταστήσει τις από μακρού υφιστάμενες στη χερσόνησο συμφωνίες ανακωχής και να συμβάλει στην κάλυψη των ενεργειακών και άλλων οικονομικών αναγκών του βορειοκορεατικού λαού.» Διαβεβαιώνει δε η Αμερικανίδα υπουργός ότι, για την επίλυση του Βορειοκορεατικού, «η κυβέρνηση Ομπάμα είναι αποφασισμένη να εργασθεί στο πλαίσιο των εξαμερών διαβουλεύσεων» - ήτοι να συνεχίσει τη συνεργασία των τελευταίων ετών με τις ΗΠΑ, τη Νότια Κορέα, τη Βόρεια Κορέα, την Ιαπωνία, την Κίνα και τη Ρωσία.[v]

Ένας τομέας στον οποίο διαγράφεται ίσως προοπτική μερικής αλλαγής πορείας είναι οι αμερικανορωσικές σχέσεις. Στο Μόναχο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, ενώ απέρριψε κατηγορηματικά την ανεξαρτοποίηση της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας και, γενικότερα, τη διεκδίκηση από τους Ρώσους «ζώνης επιρροής», και χωρίς κατ’ αρχήν να εγκαταλείπει τις μέχρι τώρα θέσεις της Ουάσινγκτον για τα επίμαχα θέματα της αντιπυραυλικής άμυνας και της νατοϊκής διεύρυνσης, άφησε παρά ταύτα να διαφανεί μια αυξημένη έφεση προσέγγισης με τη Ρωσία και συνεργασίας με τη Μόσχα για την εξυπηρέτηση κοινών συμφερόντων και ειδικότερα για την καταπολέμηση της της αλ Κάιντα και των Ταλεμπάν στο Αφγανιστάν και την περαιτέρω αμοιβαία μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων των δύο δυνάμεων. Με το τελευταίο αυτό σημείο, όχι μόνο να ανταποκρίνεται σε προεκλογικές δεσμεύσεις του κ. Ομπάμα, αλλά και να αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα εν όψει της εκπνοής τον προσεχή Δεκέμβριο της πάντοτε ισχύουσας αμερικανοσοβιετικής Συνθήκης μείωσης στρατηγικών όπλων (γνωστής υπό το αγγλικό ακρωνύμιο START ) του 1991. (Κατά δημοσιογραφικές πληροφορίες, στόχος της Ουάσινγκτον είναι μειώσεις της τάξης του 80%.) Φυσικά, η ευόδωση των στοχεύσεων αυτών θα εξαρτηθεί, τόσο από την ανταπόκριση της ρωσικής πλευράς, όσο και από την ευελιξία της αμερικανικής, σε σχέση ιδίως με την – μάλλον απίθανη στο ορατό μέλλον – ένταξη της Γεωργίας και Ουκρανίας στην Ατλαντική Συμμαχία, αλλά και την, ασαφούς επί του παρόντος προοπτικής, εγκατάσταση στοιχείων της αμερικανονατοϊκής αντιπυραυλικής ασπίδας στην Πολωνία και Τσεχία. [vi]

Εν κατακλείδι: Ο πρόεδρος Ομπάμα, ενώ επιθέτει στις εξελίξεις την έντονη προσωπική σφραγίδα του, κατατείνει παρά ταύτα προς τη συνέχιση μάλλον, παρά προς την μεταβολή, των βασικών αξόνων της αμερικανικής πολιτικής. Επί του παρόντος. Διότι ως γνωστόν το μέλλον είναι άδηλο. Όταν τον Ιανουάριο 2001 ο πρόεδρος Μπους ανελάμβανε την ηγεσία της υπερδύναμης, ποιός άραγε προέβλεπε την 11η Σεπτεμβρίου και τη σεισμική ανατροπή του γεωπολιτικού σκηνικού που επακολούθησε;



[i] Βλ. Kathleen Parker, The Practical President, “Washington Post”, 17-2-2009.
[ii] Βλ. Washington attend les Européens en Afghanistan, Le Figaro, 20-2-2009.
[iii] Βλ. Joseph R. Biden Speech at the 45th Munich Security Conference, webmaster@security conference.de. Glenn Kessler, Clinton Warns Iran to Comply With Mandates, “Washington Post”, 4-2-2009. Και Stephen J. Sniegoski, Dennis Ross and Obama’s Emerging Middle East Policy, “Infowars,”13-1-2009.
[iv] Βλ. Ramzy Baroud, For Palestinians, Obama’s Message is Crystal Clear, “Middle East Online”, 29-1-2009.
[v] Βλ. Remarks, Secretary of State Hillary Rodham Clinton At the Asia Society, Asia Society website, 13-2-2009. Putting the Elements of Smart Power Into Practice, State Department website, 15-2-2009
[vi] Βλ. Tim Reid, President Obama seeks Russia deal to slash nuclear weapons, “The Times”, 4-2-2009. Συναφές ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανταπόκριση του Adrian Blomfield Cold warrior Henry Kissinger woos Russia for Barack Obama, στoν ισότοπο “Telegraph.co.uk” υπό ημερομηνία 6-2-2009.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου