25/11/08

ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΤΟΠΕΔΙ

  
Τρίτη, 25 Νοεμβρίου 2008 21:03
Επίκαιρο άρθρο του κ. Δημ. Σ. Αθανασόπουλου, πρ. πρέσβη της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, διδάκτορα πολιτικών επιστημών (Doctorat dEtat) των Παρισίων, αποφοίτου της γαλλικής Ε.Ν.Α. και συγγραφέα. ·
 
 
Είναι κρίμα ότι ελπίδα δεν υποφώσκει καμιά για όσους πάσχουμε από την πολιτική και κοινωνικοηθική (αφήνω στην άκρη την οικονομική...) κρίση που μαστίζει σήμερα τη χώρα. Αυτή η κρίση δεν είναι καινούργια υπόθεση. Υποβόσκει εδώ και πολλές δεκαετίες (από το 1945, πιστεύω προσωπικά), και σήμερα κορυφώνεται ώς το μη περαιτέρω.
 
Δεν είναι μια απλή και συνηθισμένη πολιτική κρίση, όπως νομίσαμε πολλοί ώς το τέλος του καλοκαιριού∙ είναι σεισμός που συγκλονίζει όλη τη δημόσια ζωή και το σύνολο της κοινωνίας, που επηρεάζει ακόμη και διαπροσωπικές μας σχέσεις όπου διακυβεύονται συμφέροντα, που κλονίζει ακόμη και αξίες ανώτερες (τη δικαιοσύνη και τη θρησκεία π.χ.) που θέλουμε, το θέλουμε πολύ και το χρειαζόμαστε, να μένουν αλώβητες.
 
Πόσο βαθιά, πόσο εκτεταμένη, πόσο σοβαρή και πολυσήμαντη είναι αυτή η κρίση, το καταλάβαμε το Σεπτέμβριο μόλις ξέσπασε η υπόθεση του Βατοπεδίου - με πρωτοβουλία του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Γ. Σανιδά που ανέσυρε το φάκελο από το αρχείο... Ναι, το Σεπτέμβρο, στις αρχές του φθινοπώρου... Τότε, χάσαμε όλες τις ψειδαισθήσεις μας. Καταπώς το λέει  ο ποιητής: «Με τις πρώτες σταγόνες της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι»...
 
Συλλογιέμαι τώρα πως υπάρχουν και στη δική μας ιστορία γεγονότα-σταθμοί που συμπυκνώνουν ανέλπιστα ή αποκαλύπτουν αιφνίδια όλο το μεγαλείο και, αντίθετα, το βόρβορο ή την απαξίωσή μας. Τέτοια γεγονότα-σταθμοί υπήρξαν (σημειώνω πρόχειρα και ενδεικτικά) η δολοφονία του Καποδίστρια και το Όχι του Μεταξά. Σ’ αυτή την ίδια σειρά θα γραφτεί, είμαι βέβαιος, και η υπόθεση του Βατοπεδίου.
 
Δαιδαλώδης, σκοτεινή, πολυσήμαντη, αποκαλυπτική της σήψης που έχει απλωθεί σε όλα τα στρώματα και σε όλες τις εκφάνσεις της δημόσιας ζωής και έχει βρει εύκρατο κλίμα ανάπτυξης στη Δικαιοσύνη και στην Εκκλησία – έτσι εμφανίζεται σήμερα η υπόθεση Βατοπεδίου, προτού καν ολοκληρωθεί η διερεύνησή της από την εξεταστική επιτροπή της Βουλής.
 
 
Όσα αποκαλύπτονται γι’ αυτή τη βρόμικη υπόθεση μας έχουν αφήσει άφωνους. Η ψύχραιμη παρατήρηση όσων έγιναν και η προσπάθεια λογικής κατανόησης και ερμηνείας τους οδηγεί, χωρίς συζήτηση, στη σκέψη ότι υπήρξε μεθοδική εφαρμογή μακροχρόνιου και ολοκληρωμένου σχεδίου καταδολιεύσεως της δημοσίας περιουσίας προς όφελος της μονής Βατοπεδίου και, μέσω αυτής, άλλων πολλών μελιθρέπτων. Είναι άραγε αυτό βέβαιο; Θα το μάθουμε κάποτε και, εγώ τουλάχιστον, δεν το γνωρίζω ακόμη. Γνωρίζω όμως προς το παρόν ότι υπάρχουν μερικά βέβαια πράγματα.
 
1.- Βέβαιο είναι ότι Εφραίμ και Αρσένιος είναι δυο σιμωνιακοί, θεομπαίχτες, διαβολοκαλόγεροι του κερατά που καλιγώνουν ψύλλο, παραδόπιστοι, φαρισαίοι, απόλυτα ενήμεροι όλων των μεθόδων και των πρακτικών που πρέπει να παίζει στα δάχτυλα σήμερα ένας ανήθικος, αδίστακτος και αλητοειδής αεριτζής που στήνει, υπό το αξιοσέβαστο προσωπείο που φορεί κάθε gentleman cambrioleur, τέλειες μηχανές ευσχήμου κλοπής.
2.- Βέβαιο είναι ότι στην ελληνική δημόσια ζωή και μάλιστα στη διοίκηση και στη δικαιοσύνη αφθονούν οι μετρίας διανοητικότητος και μετριοτέρας μορφώσεως (ομιλώ, βέβαια, για πράγματα που ξεπερνούν τις  γνώσεις και τα πτυχία) θρησκόληπτοι, θρησκομανείς και ‘θεούσοι’, οι οποίοι γονυπετούν υπάκουα, τρέμοντας και βαθυσεβάστως, μπροστά στην πρώτη πατερίτσα, έστω και αν ποδοπατούν τα  νομοθετημένα, ακόμη και τα αυτονόητα, της επαγγελματικής τους δεοντολογίας. Το απέδειξε περιτράνως η πρόεδρος πρωτοδικών Ροδόπης, το ομολόγησε ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής στις 19 Νοεμβρίου, με τρόπο σπαραξικάρδια συγκινητικό, η ευσεβής κ. Αικατερίνη Πελέκη Βουλγαράκη: «Η αίσθηση που είχα εγώ είναι ότι (κάνοντας ότι έκανα) θα είχα την ευλογία της Παναγίας. Αυτό, για μένα, είναι σημαντικό». Όπερ έδει δείξαι...
3.- Βέβαιο είναι ότι στην ελληνική διοίκηση τις ανώτατες θέσεις κατέχουν συνήθως είτε αναλφάβητα και εξακριβωσίμου ήθους και ηθικής κομματόσκυλα, είτε άτομα αβεβαίων προσόντων και με χαρακτήρα ελαχίστης αντοχής σε επιρροές και πιέσεις, ψοφοδεή και θρασύδειλα.
4.- Βέβαιο είναι ότι τέτοιοι δημόσιοι υπάλληλοι είναι πρόθυμοι –ευτυχείς μάλλον- να κλίνουν τον αυχένα προ της θελήσεως, έστω και εικαζομένης μόνον, οποιουδήποτε ισχυρού της στιγμής, καθώς δεν έχουν ούτε το σθένος ούτε την επαγγελματική επάρκεια για να ορθωθούν φράζοντας το δρόμο στην παρανομία.
5.- Βέβαιο είναι πως οι ίδιοι αυτοί είναι κατά κανόνα πρόθυμοι να εξαγορασθούν μέσα σε δυο λεπτά με το τίμημα που ταιριάζει στον καθέναν: χρήματα, εύνοια, κολακεία, άφεση αμαρτιών, επίσκεψη και φιλοξενία στο μοναστήρι, ‘ευλογία’ – ότι φαντασθείτε.
6.- Βέβαιο είναι ότι τις ορέξεις του Εφραίμ και του Αρσένιου βρέθηκαν πρόθυμοι να τις υπηρετήσουν, με το αζημίωτο, πλήθος ευλαβών δικηγόρων, συμβολαιογράφων, μηχανικών, τοπογράφων, εκτιμητών, κάθε λογής εμπειρογνωμόνων και ειδικών, πρόθυμοι να γράψουν και να υπογράψουν ότι χρειζόταν για να παρασύρουν ή να καλύψουν τα αρμόδια διοικητικά και δικαστικά ανδρείκελα και, μαζί τους, τους όποιους πολιτικούς.
7.- Βέβαιο είναι (και αυτό είναι διαπίστωση γενικής ισχύος και εφαρμογής) ότι η ανικανότητα και η αναρμοδιότητα των πολιτικών μας δεν έχει ταίρι, καθώς όλοι ξέρουμε πια ότι η διατήρηση της όποιας καρέκλας είναι η μόνη έγνοια τους, στην κυριολεξία, και ότι για τη χώρα ή το  γενικό κοινωνικό συμφέρον δε δίνουν ούτε δεκάρα.
 
Αν τα βέβαια αυτά τα μανουβράρει μαστορικά κάποιος που ξέρει καλά τι κάνει και τι επιδιώκει, το αποτέλεσμα θα είναι εκτυφλωτικό. Στην υπόθεση του Βατοπεδίου αυτό ακριβώς έγινε. Τα επτά βέβαια στοιχεία που απαρίθμησα είναι δεδομένα, αλλά χρειάζεται (πώς να το κάνουμε;) ο κάποιος που θα τα συμπλέξει μαγικά με ικανότητα και δύναμη επιβολής διόλου τυχαία. Αυτός ο κάποιος πρέπει να είναι πολύ ψύχραιμος για να προσέχει άγρυπνα και να μην αφήνει ούτε υποψία ίχνους για όσα κάνει, και να διαθέτει μερικά άλλα σπάνια προσόντα – αλλά τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται.
 
#
 
Η υπόθεση Βατοπεδίου δεν ξεδιπλώθηκε, βέβαια, σύμφωνα με αυτό το σκελετικό σενάριο. Την συνέπτυξα όμως σε λίγα σχηματικά της στοιχεία για να καταστήσω ψηλαφητή την πραγματικότητα του διοικητικού κενού μέσα στο οποίο ζούμε, και όπου αιωρούνται τα πάντα στην Ελλάδα.
 
Και συλλογιέμαι, καλώντας σας να συλλογισθείτε μαζί μου:
 
- Αν στην Ελλάδα είχαμε δημόσια διοίκηση και δικαιοσύνη ικανή και αξιοσέβαστη,
-  Αν είχαμε δημοσίους λειτουργούς και δικαστές υψηλής εξειδίκευσης και ευθύνης,
- Αν σε κάθε υπουργείο και σε κάθε νευραλγικό δημόσιο οργανισμό υπηρετούσαν στις στρατηγικές θέσεις από τρεις έως δέκα, κατά περίπτωση, ανώτατοι δημόσιοι λειτουργοί – είδος άγνωστο εδώ,
- Αν αυτοί οι ανώτατοι δημόσιοι λειτουργοί και οι δικαστές είχαν εγγυημένη ανεξαρτησία από κυβερνητικές – πολιτικές – κομματικές παρεμβάσεις,
- Αν υπέρτατος διοικητικός υπεύθυνος σε κάθε υπουργείο ήταν ένας μόνιμος υπηρεσιακός υφυπουργός που θα εξασφάλιζε τη διοικητική συνέχεια και την απόλυτη διοικητική ανεξαρτησία,
- Αν στο επίπεδο της κυβέρνησης όλες οι διοικητικές ενέργειες που συνδέονται με τη δραστηριότητα του πρωθυπουργού και των υπουργών, και όλες οι νομικές πράξεις οποιουδήποτε τύπου, από τον νόμο ώς την απλή υπουργική απόφαση ή μια σύμβαση, περνούσαν από το ψιλό κόσκινο μιας δραστήριας, πανταχού παρούσας, άγρυπνης και άρτια στελεχωμένης Γενικής γραμματείας της κυβέρνησης (Cabinet Office, Secrétariat général du gouvernement ή Bundeskanzelramt),
- Αν δηλ. στην Ελλάδα είχαμε δημόσια διοίκηση αντάξια του ρόλου που οφείλει να παίζει σε ευνομούμενο κράτος, το οποίο υπολήπτεται την υπόστασή του  και θέλει πράγματι να υπηρετεί το  λαό, όπως το κάνουν καθημερινά και εμπράκτως σε όλες τις σοβαρές χώρες της Ευρώπης οι αντίστοιχες κυβερνήσεις,
- ε, τότε, υπόθεση Βατοπεδίου δεν θα είχε ανακύψει ποτέ.
 
#
 
Το 1983 κυκλοφόρησε ένα βιβλίο μου για την ελληνική διοίκηση με υπότιτλο «Ανεπίκαιρες σκέψεις για μια διοικητική μεταρρύθμιση». Ανεπίκαιρες, επειδή γνώριζα ότι οι βαθύτατες τομές που ζητούσα για να ορθοποδήσει η διοίκησή μας, δεν ήταν δυνατόν να υιοθετηθούν από πολιτικούς οι οποίοι όλη τη δύναμή τους την αντλούν από την καθυπόταξη της διοίκησης στις θελήσεις τους και στο κόμμα, καθιστώντας την άβουλο και ανίσχυρο ανδρείκελο και εισάγοντας, μέσω της πατρωνείας και των πελατειακών σχέσεων, το σαράκι ολοένα και περισσότερης εξαχρείωσης και διαφθοράς στην καρδιά του κράτους και στη δημόσια ζωή γενικά.
 
Στη διάγνωσή μου δεν είχα κάνει λάθος. Και έτσι είναι που φτάσαμε στο Βατοπέδι.
 
Στον επίλογο του τριακοσιοσέλιδου βιβλίου μου κατέληγα με τούτα τα πικρά, αλλά τελικώς αισιόδοξα:
           
            «Πρέπει (για να αποφασίσουμε να επιφέρουμε βαθιές τομές) μέσα στη           Διοίκηση η διάλυση να ολοκληρωθεί, τα αδιέξοδα να πληθύνουν, η έκπτωση να γενικευθεί, να κορυφωθεί η απόγνωση και η ντροπή να περισσέψει. Πρέπει      να πιούμε το ποτήρι ώς την τελευταία σταγόνα. Να ατενίσουμε το χάος και να           σαλέψει ο νους μας από τον ίλιγγο. Μόνο τότε θα συνέλθουμε. Οι          ανανεωτικές πρωτοβουλίες, τότε, θα οργανωθούν. Και τότε είναι που οι          σκέψεις αυτές, ανεπίκαιρες σήμερα, θα φανούν ίσως χρήσιμες».
 
Όλα τα σκάνδαλα που ξέσπασαν τα τελευταία χρόνια, μεγάλα η μικρότερα (τηλεφωνικές υποκλοπές, Πακιστανοί, διαθέσιμα των ταμείων και δομημένα ομόλογα, Ζαχόπουλος, Siemens, πολλά άλλα), όλα με τον καιρό θαμπώνουν, θα ξεχαστούν και οι ένοχοι, ατιμώρητοι, θα καλοπερνούν και θα γελάνε με την αφέλειά μας. Το σκάνδαλο του Βατοπεδίου είναι άλλης φύσεως και δεν επιτρέπεται να ξεχαστεί. Λίγο με νοιάζει αν θα τιμωρηθούν οι υπαίτιοι και αν θα αποσχηματισθούν ατιμωτικά οι αχρείοι Εφραίμ και Αρσένιος, όπως το αξίζουν – εκτός αν κάποιος άλλος, πολύ δυνατός κι’ αυτός, βάλει σε γρανάζι νευραλγικό το ιερό του δαχτυλάκι... Λίγο με νοιάζει.
 
Γιατι με ενδιαφέρει η ζωή του γιού μου και σκέπτομαι θετικά.
 
Νά γιατί απ’ της καρδιάς μου τα βάθη εύχομαι αυτό το τεράστιο και πολύκλαδο σκάνδαλο να μας συνεφέρει όλους. Οι υγιείς Έλληνες που αγαπούμε την πατρίδα μας και θέλουμε να προκόψει, είμαστε απείρως περισσότεροι και δυνατότεροι από τα λίγα βρομερά σκουλήκια που κατατρώνε τα σπλάχνα της χώρας και μας παραλύουν. Μπορούμε, πρέπει, είναι επείγον και θα βρούμε τον τρόπο να αντιδράσουμε.
 
Αυτό πρέπει να είναι για όλους εμάς η παρακίνηση και το δίδαγμα που έρχεται από το Βατοπέδι.
 
Πολυδέντρι, 20 Νοεμβρίου 2008
 
Υ.Γ.: Σε πρωτοσέλιδο κύριο άρθρο με τίτλο "Κλονισμός εμπιστοσύνης;" διαβάσαμε στο Βήμα της Τετάρτης, 19.11.08: "Η άποψη του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως ότι δεν αποδεικνύεται σε βάρος του ηγουμένου Εφραίμ παράπτωμα εκκλησιαστικό είναι τουλάχιστον παράδοξη" κ.τ.λ.  Δεν γνωρίζω πότε και ποιος εξέφρασε τέτοια άποψη. Υποθέτω πως είναι παλαιοτάτης χρονολογίας. Αν όχι και αν ισχύει χρειάζονται, βέβαια, εξηγήσεις.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου