26/11/08

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ: Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

  
Τετάρτη, 26 Νοεμβρίου 2008 10:46
Η ιστορία για την Μικρασιατική Εκστρατεία , (1912-1913), κατά την γνώμη μου δεν έχει οριστικά γραφεί. Οι μνήμες είναι ακόμη νωπές και η αναπόφευκτη συγκινησιακή φόρτιση από το μέγεθος της καταστροφής δεν επιτρέπει προς το παρόν την νηφάλια και ψύχραιμη αξιολόγηση των γεγονότων.[ i]

 
Κατά καιρούς, πάντως, βλέπουν το φως της δημοσιότητας διάφορες απόψεις γύρω από επίμαχα σημεία που συνθέτουν το όλο πρόβλημα. Ένα απ’αυτά αναφέρεται στην εντολή που δόθηκε μετά το πέρας του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου από τους συμμάχους στην Ελλάδα (Ελευθέριο  Βενιζέλο) για να αποβιβάσει δυνάμεις και να καταλάβει προσωρινά, τον Μάϊο 1919, την Σμύρνη και την εγγύς περιοχή.
 
Θα ήθελα ωστόσο να σημειώσω συναφώς, ότι ο Ελ. Βενιζέλος δεν καλλιεργούσε απλώς την πρόταση αναθέσεως της ως άνω εντολής, αλλά οιστρηλατούμενος, όπως και πολλοί άλλοι Έλληνες, από το όραμα της Μεγάλης Ιδέας, της Κόκκινης Μηλιάς, επεδίωκε με κάθε τρόπο να αποσπάσει την «περιπόθητη» εντολή .
 
***
Ειδικότερα και ενδεικτικά:
 
1. Eίχε παραβλέψει την διακήρυξη των 14 σημείων του Προέδρου των ΗΠΑ Γούντρο  Γουϊλσον μετά την λήξη του Α!ΠΠ, το 12ο άρθρο της οποίας απέκλειε τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Απετέλεσε ως εκ τούτου έκπληξη το γεγονός ότι οι ΗΠΑ συγκατατέθηκαν να δοθεί στην Ελλάδα η εντολή. Πριν πάντως ο Βενιζέλος την αποδεχθεί, ο Γουίλσον του επισήμανε ότι, για να πραγματοποιήσει το εγχείρημα αυτό, θα έπρεπε να είχε εξασφαλίσει την υποστήριξη των συμμάχων – πράγμα που ως γνωστόν κάθε άλλο παρά συνέβη.
 
Θα προσέθετα ακόμη, συναφώς, ότι οι ΗΠΑ δεν προσυπέγραψαν την Συνθήκη των Σεβρών της 28 Ιουλίου /10 Αυγούστου 1920, αρνούμενες προφανώς να συμπράξουν στον διαμελισμό της Τουρκίας, τον οποίο στην ουσία προέβλεπε η ανωτέρω Συνθήκη. Η οποία πάντως παρέμεινε, ως γνωστόν, ανίσχυρη, καθώς μόνο το Ελληνικό κοινοβούλιο την επικύρωσε.
 
2. Είχε σπεύσει, έναντι αορίστων υποσχέσεων των Συμμάχων, να συμμετάσχει (Α’ ΣΣ με τις ΙΙ και ΧΙΙΙ μεραρχίες) στην ανεκδιήγητη και εντελώς απροπαράσκευη εκστρατεία των απαράδεκτων Γάλλων στην Ουκρανία το Α’ πεντάμηνο του 1919.
 
Οι σχηματισμοί μας μεταφέρθηκαν σταδιακά κατά μονάδες και, το πρωτάκουστο, χωρίς το οργανικό τους πεδινό πυροβολικό και τα απαραίτητα μέσα Δ.Μ. .Και έδρασαν ως εκ τούτου κατά μικρά ανεξάρτητα κλιμάκια (Συντάγματα, Τάγματα), υποχρεώθηκαν δε να πολεμήσουν (ταπεινωτικά) υπό τις διαταγές νεότερων Γάλλων Αξιωματικών. Ενώ σε δύο μήνες επιχειρήσεων  είχαμε 398 νεκρούς και 657 τραυματίες.
 
Απόρροια , ακόμη, της ασύνετης συμμετοχής μας ήταν οι Μπολσεβίκοι, μένεα πνέοντες, αφ’ενός, να ξεκληρίσουν τον πολυπληθή και ακμάζοντα ελληνισμό της Κριμαίας και, αφ’ετέρου, να στραφούν εναντίον μας και έκτοτε να ενισχύουν ποικιλοτρόπως το Κεμαλικό καθεστώς. Χωρίς για το «φιάσκο» αυτό να ζητηθούν ποτέ ευθύνες, πολιτικές και στρατιωτικές.
 
3. Είχε αντιπαρέλθει τις οργίλες αντιδράσεις των Ιταλών, στους οποίους οι Άγγλο-Γάλλοι είχαν υποσχεθεί – αρχικά με την Συνθήκη του Λονδίνου και αργότερα με την μυστική συμφωνία του Αγίου Ιωάννου της Μωριέννης του Απριλίου του1917 ( επικυρώθηκε με την  Συνθήκη του Λονδίνου τον Αύγουστο του 1917) – την παραχώρηση, με το πέρας του Α΄ΠΠ, του Βιλαετίου Αϊδινίου που περιλάμβανε και το σαντζάκιο της Σμύρνης.
 
Οι Άγγλο-Γάλλοι, αργότερα, λόγω των υπερφιάλων διεκδικήσεων των Ιταλών, υπαναχώρησαν. Και έτσι, με πρωτεργάτη τον γοητευμένο από την προσωπικότητα του Βανιζέλου, Άγγλο Πρωθυπουργό Λόυντ Τζώρτζ, έδωσαν την εντολή σε εμάς. Πληρώσαμε, ωστόσο, πολύ ακριβά την μήνιν των Ιταλών, τόσο κατά την διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας, όσο και με τον πολύνεκρο βομβαρδισμό και την πρόσκαιρη κατάληψη της Κερκύρας τον Αύγουστο 1923, μετά το προβοκατόρικο επεισόδιο – για το οποίο μας εκδικάσθηκε από την ΚΤΕ καταβολή σοβαρής αποζημιώσεως.
 
4. Είχε παραβλέψει το δυσβάστακτο κόστος της εκστρατείας, στηριζόμενος στην σύναψη επαχθών, κατά κανόνα, δανείων εκ του εξωτερικού.
 
5. Είχε αγνοήσει την στρατηγική ανάλυση του Γάλλου Στρατάρχου Φος, ο οποίος σύνεστησε ότι, για την υπό διεξαγωγή εκστρατεία και την εκμηδένιση των Κεμαλικών δυνάμεων, απαιτούντο τουλάχιστον 27 πλήρης Μεραρχίες Ενώ και ο Τσόρτσιλ  χαρακτήρισε  την ανάληψη της επιχειρήσεως ως «θανάσιμο βήμα».
 
6. Είχε υποεκτιμήσει το γεγονός ότι η Ελλάς δεν ήταν πλέον το συμπαγές, ενθουσιώδες και ομονοημένο Κράτος της περιόδου των Βαλκανικών πολέμων 1912-13, αλλά η διχασμένη κατά τον Α΄ΠΠ χώρα – και ότι πολλοί μαχητές ήταν βετεράνοι των πάρα πάνω πολέμων.
 
7. Είχε, ακόμη, παρακάμψει το ακανθώδες, αλλά και απειλητικό, πρόβλημα της εθνολογικής συστάσεως των πληθυσμών των απελευθερωθεισών Νέων χωρών (Ηπείρου, Μακεδονίας, Θράκης). Επί παραδείγματι, σύμφωνα με τα απογραφικά στοιχεία του 1912 (Ημερολόγιο 1994 του Πολεμικού Μουσείου), ο πληθυσμός της  περιφέρειας (Νομού) Κιλκίς απετελείτο κατά 60% από Τούρκους, κατά 30% από Έλληνες και κατά 10% από Βουλγάρους. Παραπλήσιοι δε ήταν και οι συσχετισμοί  στο υπό  κατάληψη βιλαέτι του Αϊδίνου (Τούρκοι 950000, ‘Ελληνες 620000) .
 
8.- Είχε μάλλον υποβαθμίσει την ισχύ του τουρκικού εθνικισμού  και τον ιερό φανατισμό έναντι ημών που διακατείχε τους Τούρκους, καθώς και τις δυνατότητες των χερσαίων δυνάμεών τους – οι οποίες, σημειωτέον, δεν είχαν, ως έδει, πλήρως αφοπλισθεί.
 
***
 
Εν κατακλείδι: Υπό το φως των όσων συνοπτικότατα εξέθεσα, συμπεραίνω ότι η αναληφθείσα τότε Μικρασιατική εκστρατεία εμφανιζόταν ως στρατιωτική επιχείρηση εξαιρετικά επισφαλής, αν όχι καταδικασμένη εκ προοιμίου σε αποτυχία. Κατά τα λοιπά, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, κατά γενική εκτίμηση – την οποία και προσωπικώς συμμερίζομαι – μεγάλος πολιτικός άνδρας της  νεότερης  Ελλάδος, υπό την διακυβέρνηση του οποίου η χώρα μας διπλασιάσθηκε κατά τη δεκαετία 1910, δεν υπήρξε άμοιρος ευθυνών για την όλη διεξαγωγή της Μικρασιατικής εκστρατείας. Ενώ, η ολοκληρωτική εμπλοκή μας στην Μικρά Ασία δεν επέτρεψε την εκμετάλλευση των όρων της συναφθείσης με τους Ιταλούς στις 29 Ιουλίου 1919 συμφωνίας «Τιττόνι- Βενιζέλου» και την επιτυχή διεκδίκηση σημαντικών  περιοχών της Βορείου Ηπείρου (Χειμάρρα, Αργυρόκαστρο ) και της Δυτικής Μακεδονίας (Κορυτσά). Από την άλλη, όμως, θα ήταν παράλειψη αν δεν σημείωνα την αίσια  έκβαση – τηρουμένων των αναλογιών και των δυσκολιών – των  διαπραγματεύσεων της Συνθήκης της Λωζάννης του Αυγούστου 1923, κατά τις οποίες, ηγούμενος της Ελληνικής αντιπροσωπείας, ο Βενιζέλος «διέσωσε το δυνάμενο να διασωθεί», χάρη στις υψηλές γνωριμίες του και στο διπλωματικό του δαιμόνιο.                                                                                                               


[i] Ο αντιστράτηγος ε.α. κ. Νικόλαος Κολόμβας φέρει τον τίτλο του Επιτίμου Διοικητού του Γ! Σώματος Στρατού, είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και έχει συγγράψει πλείονα βιβλία ιστορικού περιεχομένου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου