11/9/08

ΑΝΤΙ "ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ", "ΨΥΧΡΗ ΕΙΡΗΝΗ"

  
Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου 2008 10:08
 
Όλα δείχνουν ότι η γεωργιανή κρίση τερματίζεται. Και μαζί με αυτήν και η φιλολογία περί νέου ψυχρού πολέμου. Καθώς, ούτε η Ρωσία, ούτε η Δύση, επιθυμεί κλιμάκωση της έντασης που προκάλεσαν η κατά γενική εκτίμηση άφρων γεωργιανή επίθεση και η κατά τη δυτική άποψη δυσανάλογη ρωσική απόκριση. Χωρίς, ωστόσο, να έπεται ότι οι ρωσο-δυτικές σχέσεις θα μείνουν ανεπηρέαστες από την τραυματική καυκάσια περιπέτεια.
 
***
 
Βέβαια, ουδείς πλέον αμφισβητεί ότι ο κύριος υπεύθυνος για την γεωργιανή τραγωδία είναι ο πρόεδρος Σαακασβίλι. Ακόμη και οι Αμερικανοί υποστηρικτές του με δυσκολία κρύβουν τη δυσαρέσκειά τους για την άφρονα συμπεριφορά του.[i] Η διαπίστωση δε των ευθυνών του Γεωργιανού προέδρου εξηγεί εν πολλοίς και την αμφίσημη αντίδραση των μεγάλων δυτικών πρωτευουσών στις ρωσικές ενέργειες – την απόσταση μεταξύ λόγων και έργων, όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και της ίδιας της Ουάσινγκτον.
 
Ενώ δηλαδή, αρχικά, αξιωματούχοι κρατών-μελών της ΕΕ – μεταξύ των οποίων και ο υπουργός εξωτερικών της ασκούσης την προεδρία της Γαλλίας – επέσεισαν το ενδεχόμενο της επιβολής κυρώσεων κατά της Μόσχας, αν η τελευταία δεν έστεργε στην αποκατάσταση της προ της κρίσης κατάστασης πραγμάτων, η εν συνεχεία όλη προσπάθεια της κοινοτικής διπλωματίας υπό την ηγεσία του κ. Σαρκοζί επικεντρώθηκε στην αποτροπή του χείρονος μέσω ενός συμβιβασμού που, ναι μεν δημιουργεί ανάχωμα στην περαιτέρω εξάπλωση της ρωσικής επιρροής στη Γεωργία, αλλά σε αντάλλαγμα εκχωρεί ουσιαστικά στους Ρώσους τον πλήρη έλεγχο της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας και δεσμεύει την Τιφλίδα να μην επιδιώξει πλέον την ανακατάληψή τους δια της βίας. 
 
Ακόμη μεγαλύτερο, όμως, ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόσταση που χωρίζει τις συμβολικές από τις ουσιαστικές αντιδράσεις της Ουάσινγκτον. Η οποία κατήγγειλε τη ρωσική στρατιωτική απόκριση ως «υπεραντίδραση» και καταδίκασε απερίφραστα την αναγνώριση από τη Μόσχα των δύο αποσχισθεισών επαρχιών, αφήνοντας να αιωρούνται αόριστες απειλές για το τίμημα που οι Ρώσοι θα καταβάλουν για τις ενέργειές τους αυτές. Απέστειλε ναυτικές μονάδες σε γεωργιανούς λιμένες με πρόφαση τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας. Και ανέστειλε την προώθηση προς έγκριση από το Κονγκρέσο της μόλις την 6η παρελθόντος Μαϊου υπογραφείσης, με αρκετή τυμπανοκρουσία, ρωσο-αμερικανικής συμφωνίας συνεργασίας για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Ενώ ο γνωστός για τις ακραίες θέσεις του αντιπρόεδρος κ. Τσέινι περιόδευσε σε Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Ουκρανία στηλιτεύονταςς τη ρωσική πολιτική.
 
Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση απέφυγε επιμελώς να προχωρήσει στη λήψη αντιμέτρων δυναμένων να κλιμακώσουν την ένταση με τη Μόσχα – π.χ. στην αποβολή της Ρωσίας από την ομάδα G-8, που μεταξύ άλλων εισηγήθηκε και ο Ρεπουμπλικανός υποψήφιος για τον Λευκό Οίκο κ. Μακ Κέιν, ή στον άμεσο επανεξοπλισμό του γεωργιανού καθεστώτος.[ii]  Και άφησε ελεύθερο το έδαφος στην ευρωπαϊκή διπλωματία για να «βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά», διαπραγματευόμενη συμβιβαστική έξοδο από την κρίση. (Κατά την «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν», «η κυβέρνηση Μπους, ύστερα από αρκετές εσωτερικές συζητήσεις, αποφάσισε να μην αναλάβει άμεση δράση προς τιμωρία της Ρωσίας για την σύγκρουσή της με τη Γεωργία, συμπεραίνοντας ότι ...θα ήταν προτιμότερο...του χορού των διεθνών επικρίσεων να ηγηθεί η Ευρώπη».[iii])
 

Σε ό,τι εξ άλλου αφορά στην ίδια τη Ρωσία, η στάση της κατά την πρώτη φάση της κρίσης ενέπνευσε φόβους ότι θα επωφελείτο της αφροσύνης του Γεωργιανού προέδρου για να τον ανατρέψει και να εγκλωβίσει τη Γεωργία στη «σφαίρα επιρροής» της.[iv] Θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την ασφάλεια και άλλων πρώην σοβιετικών δημοκρατιών επί των συνόρων της. Όποιες όμως και αν ήσαν οι αρχικές της βλέψεις, γεγονός είναι ότι η ρωσική ηγεσία τελικά αρκέσθηκε στην εμπέδωση του – ήδη  από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 ασκούμενου – ρωσικού ελέγχου επί των δύο επίμαχων γεωργιανών επαρχιών. Κατά τα λοιπά δε, συναινώντας στις ευρωκοινοτικές ειρηνευτικές προτάσεις και προβαίνοντας σε καθησυχαστικές ως προς τις προθέσεις της δημόσιες διαβεβαιώσεις, η Μόσχα κατέστησε οιονεί απαγορευτικό το ήδη δυσβάστακτο διεθνές κόστος τυχόν απόπειρας βίαιης επέκτασης της επιρροής της στην «κυρίως» Γεωργία – ου μην αλλά και στο υπόλοιπο «εγγύς εξωτερικό» της.
 
***
 
Η αυτοσυγκράτηση των εμπεπλεγμένων στο γεωργιανό δράμα μεγάλων δυνάμεων δεν είναι δυσεξήγητη. Το κοινό συμφέρον των δυνάμεων αυτών υπαγορεύει την αποτροπή μιας κλιμάκωσης που μόνο δυσάρεστα τους επιφυλάσσει.
 
Με τους Ρώσους να διατρέχουν τον κίνδυνο μιας απομόνωσης  που, εκτός από το σοβαρότατο διπλωματικό, θα συνεπάγεται και βαρύ οικονομικό κόστος. (Χαρακτηριστικά, στον μήνα που ακολούθησε την έναρξη των συγκρούσεων, τη χώρα τους εγκατέλειψαν κεφάλαια της τάξης των 19 δισεκατομμυρίων δολλαρίων. [v] Η δε «φίλη» και διαχρονικός γεωπολιτικός της αντίπαλος της Ρωσίας Κίνα δυσφορεί για τη ρωσική αναγνώριση της ανεξαρτησίας των δύο γεωργιανών επαρχιών [vi] – και ασφαλώς δεν δυσαρεστείται με την προοπτική επιδείνωσης των ρωσο-δυτικών σχέσεων. ) 
 
Οι Αμερικανοί από την πλευρά τους χρειάζονται τη συνεργασία της Μόσχας για την αντιμετώπιση σειράς όλης κρίσιμης σημασίας διεθνών προβλημάτων, όπως η ισλαμική τρομοκρατία, το Βορειοκορεατικό, το Ιρανικό και το Μεσανατολικό και οι εξελίξεις στα Βαλκάνια. Και αντιλαμβάνονται ότι, αν κάποιος κατορθώσει κάποτε να αμφισβητήσει σοβαρά την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία τους, αυτός θα είναι η Κίνα, όχι η Ρωσία.  
 
Ενώ, τα μεγάλα ηπειρωτικά κοινοτικά κράτη διατηρούν στενές και αναπτυσσόμενες οικονομικές και ιδίως ενεργειακές σχέσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία, και, συγχρόνως, απεύχονται την επανεμφάνιση στρατιωτικών εντάσεων και συγκρούσεων στον ευρωπαϊκό χώρο. Ακόμη δε και οι Βρετανοί, οι οποίοι κατ’ αρχήν ευνοούν σκληρή γραμμή έναντι της Μόσχας, δεν πιέζουν ιδιαίτερα για την υιοθέτησή της – και ίσως αισθάνονται ανακουφισμένοι διότι δεν ακολουθείται.

 ***

Όλα συνεπώς δείχνουν ότι η Ρωσία και η Δύση δεν προτίθενται να παρασυρθούν σε μια επιζήμια και για τις δύο πλευρές ρήξη. Η επιλεκτική συνεργασία τους θα συνεχισθεί. Παρά τα προσκόμματα που δημιουργούν η εμμονή της Μόσχας στην αναγνώριση της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας,[vii] η πρόωθηση της αντιπυραυλικής ασπίδας και της προς ανατολάς νατοϊκής διεύρυνσης, και ο πόλεμος των αγωγών, ή θα δημιουργήσουν οι συγκρούσεις συμφερόντων που αναπόφευκτα θα προκύψουν, καθώς η Ρωσία θα διεκδικεί διευρυμένο ρόλο στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.  Απλώς, αντί του Ψυχρού Πολέμου που ορισμένοι προέβλεψαν, θα βιώσουμε, για αποσδιόριστο αυτή τη στιγμή χρονικό διάστημα, μια Ψυχρή Ειρήνη.
 
 


[i] Βλ.Jackson Diehl, The Trouble With Saakashvili, “Washington Post”, 8-9-2008. Κατά τον αρθρογράφο της έγκυρης αμερικανικής εφημερίδας, «Αμερικανοί αξιωματούχοι είναι έξω φρενών με τον Σαακασβίλι. Η παρορμητική και στρατιωτικά απόκοτη επίθεση της 8ης Αυγούστου κατά της Νοτιο-Οσετικής πρωτεύουσας Τσχινβάλι άνοιξε τον δρόμο για την επιθετικότητα του Πούτιν...ο  άστατος Σαακασβίλι αγνόησε ευθείες αμερικανικές προειδοποιήσεις να μην πέσει στην παγίδα του Πούτιν».
[ii] Βλ. John D. McKinnon, U.S. Toes Cautious Line In Reaction to Russia, “Wall Street Journal”, 8-9-2008. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό «είναι αξιοσημείωτο ότι η κυβέρνηση Μπους δεν έχει κάνει μνεία  βραχυπρόθεσμης βοήθειας προς τη Γεωργία για την ανασυγκρότηση των συντετριμμένων ενόπλων της δυνάμεων, παρ’ όλον ότι εξήγγειλε την περασμένη εβδομάδα την παροχή ενός δισεκατομμυρίου δολλαρίων ως συμβολή στην ανοικοδόμηση της γεωργιανής πολιτικής υποδομής. Απέφυγαν δε επίσης οι ΗΠΑ να παράσχουν εκτεταμένες υποσχέσεις σχετικά με την ασφάλεια της περιοχής.»
 
[iii] Βλ. Thom Shanker and Steven Lee Myers, U.S. rules out unilateral steps against Russia, “International Herald Tribune”, 9-9-2008.
[iv] Βλ. Andrew E. Kramer, Russia Claims Its Sphere of Influence in the World, “New York Times”, 1-9-2008. Kαι: Ronald D. Asmus and Richard Holbrooke, Black Sea Watershed, “Washington Post”, 11-8-2008.
[v]  Βλ. Russia: Kremlin wins war but faces new battle as investors scramble for exit, “The Guardian”, 6-9-2008.
[vi]  Βλ. China’s Unease With Russian Actions Strains Ties, Move to Recognize Georgian Regions Sparks ‘Concern’, “Wall Street Journal”, 28-8-2008.
[vii] Βλ. μεταξύ άλλων, Russia Establishes Diplomatic Ties with Georgian Breakaway Territories, VOA News, 9-9-2008.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου