30/6/08

ΙΔΕΟΛΟΓΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ

  
Δευτέρα, 30 Ιουνίου 2008 10:31
Τα γεγονότα διαψεύδουν ορισμένα εύκολα ιδεολογήματα του συρμού σχετικά με το παγκόσμιο γεωπολιτικό τοπίο. Μεταξύ άλλων:
 
  • * Μετά μακρά διαπραγματευτική κωλυσιεργία, η Βόρεια Κορέα δείχνει να επιλέγει την οδό της αποπυρηνικοποίησης – ενδίδουσα στις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και των τεσσάρων άλλων δυνάμεων, ήτοι της Ιαπωνίας, της Κίνας, της Ρωσίας και της Νότιας Κορέας, που η αμερικανική διπλωματία έχει ενεργοποιήσει.
 
  • * Η φιλοαμερικανική κυβέρνηση του Ιράκ υπό τον Νούρι αλ Μάλικι εδραιώνει την εσωτερική της θέση της και διαπραγματεύεται μακρόπνοη πολιτικοστρατιωτική και οικονομική συνεργασία με την Ουάσινγκτον. Και συγχρόνως σημειώνεται θεαματική μείωση του επιπέδου βίας στην ιρακινή επικράτεια.
 
  • * Οι κύριοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ και η Ιαπωνία – «άτυπο μέλος» της Ατλαντικής Συμμαχίας κατά μερικούς – στηρίζουν τις αμερικανικές προσπάθειες για την αποτροπή της πυρηνικοποίησης του Ιράν, συμπλέοντας και με την κλιμάκωση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης. Παραλλήλως: το Παρίσι αναβαθμίζει τη συμμετοχή του στον πόλεμο κατά των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, Η Γερμανία αυξάνει τον αριθμό των εκεί στρατιωτών της – χωρίς είναι αλήθεια να συγκατανεύει, τουλάχιστον επί του παρόντος, στη χρησιμοποίησή τους σε αποστολές συνεπαγόμενες κινδύνους  ζωής. Και το ΝΑΤΟ παρέχει τη στήριξή του στο αμερικανικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας – η βραδύτητα ανάπτυξης του οποίου οφείλεται πολύ περισσότερο σε τεχνικά προβλήματα, παρά σε διεθνοπολιτικές αντιδράσεις.
 
  • * Η ευρωενωσιακή κρίση που πυροδοτήθηκε από το ιρλανδικό «Όχι» στη Μεταρρυθμιστική Συνθήκη απομακρύνει ακόμη περισσότερο το ενδεχόμενο ανάδυσης ενός ισχυρού ευρωπαϊκού πόλου στο διεθνές στερέωμα. Και συνακόλουθα ενισχύει περαιτέρω την ηγετική θέση της Ουάσινγκτον έναντι των κοινοτικών Ευρωπαίων.
 
  • * Κίνα και Ρωσία επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους στην ανάπτυξη των καθυστερημένων με δυτικά κριτήρια και εύθραυστων οικονομιών τους και στην αντιμετώπιση των φυγόκεντρων εθνοθρησκευτικών δυνάμεων στο εσωτερικό τους. Και αποφεύγουν την αντιπαράθεση με την αμερικανική υπερδύναμη, επιδιώκοντας αντιθέτως, όπου εφικτό – στον οικονομικό κυρίως τομέα, αλλά όχι μόνο – τη συνεργασία, τόσο με τις ίδιες τις ΗΠΑ, όσο και με τον δυτικό κόσμο γενικότερα. Ενώ, σε ό,τι αφορά πιο συγκεκριμένα στη Μόσχα, χαρακτηριστική είναι η «Συμφωνία Στρατηγικού Πλαισίου» Μπους-Πούτιν του περασμένου Απριλίου, καθώς και η ελπιδοφόρα, εκ πρώτης τουλάχιστον όψεως, συνάντηση αντιπροσωπίας της ΕΕ με τον νέο Ρώσο πρόεδρο Μεντβέντεβ στη Σιβηρία τέλη Ιουνίου.
 
  • * Χάρις, εκτός των άλλων, στις συνεχώς αυξανόμενες αμερικανικές στρατιωτικές δαπάνες – υπερβαίνουν αυτή τη στιγμή το ήμισυ των παγκόσμιων και υπολογίζεται ότι είναι δεκαπλάσιες των κινεζικών που ακολουθούν αμέσως μετά – οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ παραμένουν οι κατά πολύ ισχυρότερες του πλανήτη. Ενώ, παρά τις αναπόφευκτες συγκυριακές διακυμάνσεις της, η αμερικανική οικονομία διατηρεί τον δυναμισμό της και την κεντρική της θέση στο διεθνές οικονομικό γίγνεσθαι.
 
Υπό το φως των εξελίξεων αυτών, η θεωρητικολογία για τη λήξη της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας στερείται πραγματικού αντικρίσματος. Ο βασικός συσχετισμός δυνάμεων στον κόσμο διατηρείται ουσιαστικά αναλλοίωτος – με τις ΗΠΑ να εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των περιφερειακών ισορροπιών, από τον Ατλαντικό και τη Μέση Ανατολή έως την Ανατολική Ασία και τον Ειρηνικό.
 
Πρόβλημα διαχείρισης της πρωτοφανούς αυτής ισχύος αναπόφευκτα υφίσταται. Όμως το δίλημμα μονομέρεια ή πολυμέρεια – με την τελευταία νοούμενη κυρίως ως προσκόλληση στις διαδικασίες του ΟΗΕ – που συχνά προβάλλεται ως κεντρικό, είναι εν πολλοίς τεχνητό. Δίχως άλλο, εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες και ικανοποιεί κομματικά πάθη, τόσο στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και εκτός αυτών. Στερείται όμως πρακτικής αξίας ως γνώμονας για τη χάραξη και άσκηση πολιτικής. Συχνά παροράται ότι, ανάλογα με τις περιστάσεις και τις ανάγκες, και οι τρεις Αμερικανοί πρόεδροι της τελευταίας εικοσαετίας – οι δύο Μπους και ο Κλίντον – προσέφυγαν και στις δύο μεθόδους. Αναμφίβολα δε, και ο ένοικος του Λευκού Οίκου που θα προκύψει από την εκλογική αντιπαράθεση του Νοεμβρίου θα βαδίσει ως προς αυτό επί τα ίχνη τους.
 
Φυσικό είναι ο εκάστοτε πρόεδρος να προτιμά να ενεργεί με τη στήριξη της λεγόμενης «διεθνούς κοινότητας» και ει δυνατόν του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Όταν όμως διακυβεύονται μείζονα αμερικανικά συμφέροντα και στοχεύσεις και η στήριξη αυτή αποδεικνύεται ανέφικτη, εξ ίσου φυσικό είναι να επιλέγει τη «μονομέρεια» – ή ακριβέστερα τη σύμπραξη με τους «προθύμους». Διότι το ζητούμενο είναι η αποτελεσματική διαχείριση των τεράστιων προκλήσεων που αναπόφευκτα αντιμετωπίζει η πρώτη τη τάξει παγκόσμια δύναμη, όχι η συμμόρφωση με τους όποιους ιδεολογικούς αφορισμούς. Και συνεπώς, δεν εκπλήσσει το ότι, όσο πλησιάζει η στιγμή της ανάληψης της εξουσίας, οι δύο κύριοι προεδρικοί υποψήφιοι τείνουν να διαμορφώσουν τις θέσεις τους κατά τρόπον ώστε, όχι μόνο να ικανοποιούν το αίσθημα των ψηφοφόρων τους, αλλά και σε περίπτωση εκλογής τους, να διαθέτουν την ευρύτερη δυνατόν ελευθερία αποφάσεων. Τούτο δε ισχύει όλως ιδιαίτερα για τον μεταξύ τους εντονότερα ιδεολογικά τοποθετημένο σε θέματα εξωτερικής πολιτικής υποψήφιο των Δημοκρατικών και τις βαθμιαία μεταλλασσόμενες απόψεις του για μείζονος σημασίας θέματα όπως ο χειρισμός του Ιρακινού και του Ιρανικού. ·
 
Εάν εκλεγεί, ο κ. Ομπάμα – σε αντίθεση με τον ήδη θεωρούμενο ως «ιέρακα» κ. Μακ Κέιν – θα απολαύσει πιθανότατα στις σχέσεις του με τη διεθνή κοινή γνώμη μήνα του μέλιτος. Με τις πρώτες, όμως, σκληρές αποφάσεις που θα αναγκασθεί να λάβει – και το πιθανότερο είναι να λάβει πολλές – θα αντιμετωπισθεί και αυτός με τη σειρά του ως ο κακός Αμερικανός. Είναι το αναπόδραστο τίμημα της παγκόσμιας ηγεσίας
 


· Βλ. μεταξύ πολλών άλλων, Obama backs off from pledge to talk with Iran, “The Guardian

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου